Hiền tài – Nguyên khí trường tồn của quốc gia

Văn Miếu - Quốc Tử Giám, biểu tượng kiệt tác của văn hóa và giáo dục Việt Nam, không chỉ là di sản kiến trúc mà còn là nơi lưu giữ 82 bia tiến sĩ, vinh danh những hiền tài đã góp phần làm rạng danh dân tộc qua các thời kỳ lịch sử. Trong số đó, bài ký "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" của Thân Nhân Trung nổi bật như một tuyên ngôn bất hủ về vai trò của hiền tài đối với sự thịnh suy của quốc gia.

Mở đầu tác phẩm, Thân Nhân Trung khẳng định: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh, nguyên khí suy thì thế nước yếu.” Với lập luận thâm thúy, ông nhấn mạnh rằng hiền tài – những con người hội tụ tài năng và đức hạnh – chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước. "Nguyên khí," theo cách hiểu sâu sắc, là sức sống khởi nguồn, quyết định sự tồn vong của một dân tộc. Sự thịnh hay suy của một quốc gia luôn gắn liền với việc trọng dụng và phát huy vai trò của những người hiền tài.

Không dừng lại ở việc xác định tầm quan trọng, Thân Nhân Trung còn đề xuất các biện pháp khuyến khích và tri ân hiền tài. Những chính sách như xướng danh, ban thưởng, hay ghi danh trên bia đá không chỉ là biểu tượng của sự vinh danh mà còn là cách để trường tồn hóa giá trị của họ. Việc khắc bia tiến sĩ không đơn thuần là hành động ghi nhận mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, khích lệ những người có tài năng và đạo đức noi gương, góp phần ngăn ngừa cái ác, thúc đẩy cái thiện trong xã hội.

Thông qua bài ký, Thân Nhân Trung để lại bài học trường tồn: trong bất kỳ hoàn cảnh nào, quốc gia muốn vươn mình phát triển mạnh mẽ cần đặt hiền tài vào vị trí trung tâm. Đây không chỉ là triết lý giáo dục mà còn là kim chỉ nam để xây dựng một đất nước hùng cường, văn minh và tiến bộ.

Tác phẩm "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" không chỉ là một bản hùng văn mà còn là thông điệp đầy sâu sắc, khơi nguồn cảm hứng về giá trị của trí tuệ và nhân cách, thúc đẩy mỗi thế hệ kế tiếp cùng chung tay xây dựng tương lai đất nước.

Hiền tài là nguyên khí quốc gia

 

Hiền tài là nguyên khí quốc gia

Từ xưa đến nay, câu nói của Thân Nhân Trung: "Hiền tài là nguyên khí quốc gia" luôn là chân lý bất biến, nhấn mạnh tầm quan trọng của trí thức đối với sự tồn vong và hưng thịnh của dân tộc. Nguyên khí – sức sống cốt lõi của một quốc gia – không chỉ là nguồn lực vật chất, mà quan trọng hơn, là trí tuệ, đạo đức và khát vọng của những con người ưu tú.

Hiền tài không chỉ là những người học rộng, hiểu sâu mà còn là những cá nhân dám đối mặt với sự thật, phản biện và đóng góp ý kiến vì lợi ích chung. Như C.Mác từng nói: "Trí thức là người không nhân nhượng trước sự thật." Chính sự can đảm và cống hiến của trí thức tạo nên nền tảng vững chắc để xây dựng và bảo vệ quốc gia. Lịch sử Việt Nam đã chứng minh điều đó: từ những bài hịch kêu gọi lòng yêu nước của Trần Quốc Tuấn, đến tư tưởng lớn lao của Nguyễn Trãi trong "Bình Ngô Đại Cáo", tất cả đều xuất phát từ trí tuệ và tâm huyết của những hiền tài yêu nước.

Tuy nhiên, trọng dụng hiền tài chưa bao giờ là bài toán đơn giản. Trong một số giai đoạn, trí thức bị xem nhẹ, thậm chí đối xử bất công, dẫn đến "nhân tài như lá mùa thu". Nhưng chính Hồ Chí Minh đã đưa ra bài học sâu sắc: "Dựa theo ý dân mà cất nhắc cán bộ, nhất định không thiên tư thiên vị." Người khẳng định rằng hiền tài không thiếu, chỉ cần một cơ chế minh bạch và lòng thành thực sự để mời gọi và sử dụng họ.

Trong bối cảnh hiện đại, đất nước muốn phát triển bền vững cần không chỉ biết trọng dụng người tài, mà còn tạo môi trường để họ phát huy tối đa khả năng. Đặc biệt, cần khuyến khích và bồi dưỡng lớp trẻ - những hạt giống tương lai của dân tộc. Một xã hội biết tôn trọng trí tuệ, nơi mà người có tâm và tầm được trọng dụng, sẽ là nền tảng vững chắc để đất nước bước vào thời kỳ hưng thịnh, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Hiểu và thực hiện đúng tinh thần "Hiền tài là nguyên khí quốc gia" chính là cách tốt nhất để khơi dậy nguồn lực trí tuệ và tâm huyết còn tiềm tàng, đưa đất nước vươn xa hơn trong tương lai.

LÒNG BIẾT ƠN

 “Dù hoàn cảnh đôi khi khắc nghiệt, vẫn luôn có điều gì đó trong cuộc sống đáng để ta biết ơn.” Câu nói ấy tựa như ánh nắng len lỏi qua từng khe cửa, chiếu sáng những góc khuất tâm hồn. Cuộc đời không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng. Để đặt được những dấu chân đầu tiên trên con đường ấy, ta phải bước qua muôn vàn thử thách, gian truân. Nhưng chính nhờ những trở ngại đó, ta học cách trưởng thành, biết trân trọng những điều giản dị mà quý giá.

Lòng biết ơn là ngọn lửa âm ỉ nhưng bền bỉ, sưởi ấm trái tim và soi rọi hành trình sống của mỗi người. Nó không chỉ kết nối con người với con người mà còn là nền tảng giúp ta hoàn thiện nhân cách, hướng đến cuộc sống ý nghĩa hơn.

Hãy bắt đầu lòng biết ơn từ những điều thân thuộc nhất: cha mẹ – người đã trao cho ta sự sống. Tình cha mẹ không chỉ là máu thịt mà còn là tấm khiên chở che, là bàn tay nâng niu khi ta yếu đuối. Tôi còn nhớ mãi ngày ấy, khi trở về nhà sau buổi chăn trâu dài mệt nhoài, bụng đói cồn cào nhưng nhà chẳng còn gì để ăn. Trong đĩa chỉ còn một mẩu khoai lang nhỏ xíu, mẹ nhẹ nhàng nhường cho tôi và bảo: “Con ăn đi, mẹ no rồi.” Mẩu khoai ấy, dù nhỏ bé, lại là tất cả tình yêu thương và sự hy sinh vô bờ bến của mẹ. Nó làm tôi hiểu rằng, lòng biết ơn không phải dành cho những điều to lớn, mà là những khoảnh khắc giản dị nhưng đầy ấm áp.

Công cha như biển khơi xa,

Nghĩa mẹ như ánh trăng ngà dịu êm.

Dẫu đời giông bão chẳng quên,

Tình thương cha mẹ khắc tên trong lòng.

Lòng biết ơn còn dành cho thầy cô – những người khai sáng tri thức, dạy ta những bài học làm người. Và bên cạnh đó là những con người lao động âm thầm: người nông dân với đôi tay chai sạn “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, những công nhân miệt mài nơi nhà máy, hay anh tài xế lặng lẽ lái xe xuyên đêm. Họ, dù thầm lặng, chính là mắt xích quan trọng để cuộc sống ta thêm phần trọn vẹn.

Hãy để lòng biết ơn là ngọn đuốc soi đường, giúp ta nhận ra giá trị của cuộc sống và lan tỏa yêu thương đến những người xung quanh. Một trái tim biết ơn sẽ luôn tràn ngập niềm vui, dù cho sóng gió có đến, lòng ta vẫn mãi bình yên.

Trân Trọng Những Điều Bình Dị

 

Cuộc đời là món quà kỳ diệu, một hành trình đầy ý nghĩa khi ta biết cách nhìn nhận và trân trọng những điều bình dị xung quanh mình. Mỗi sáng thức dậy, hãy biết ơn vì ta còn khỏe mạnh, còn hạnh phúc trong khi ngoài kia vẫn có biết bao mảnh đời chịu đựng khổ đau.

Hãy để lòng biết ơn dẫn lối, để chúng ta cảm nhận được giá trị của từng điều nhỏ nhặt – từ ánh nắng ban mai, làn gió nhẹ, đến tiếng cười của người thân hay sự ấm áp của một tách trà nóng. Tất cả những điều bình dị ấy chính là nền tảng nuôi dưỡng tâm hồn, mang lại niềm vui và giúp ta thêm yêu cuộc sống.

Nắng vàng đậu nhẹ vai ta,
Mây trời cũng đẹp như là thơ say.
Cảm ơn phút sống mỗi ngày,
Trân trọng điều nhỏ, đong đầy yêu thương.

Người biết trân trọng những điều bình dị thường sống với tâm thế tích cực, nhiệt huyết và tràn đầy niềm vui. Khi nhìn đời bằng lăng kính yêu thương, những khó khăn cũng hóa nhẹ nhàng hơn, ta có thêm động lực để vượt qua thử thách, vươn lên và cống hiến.

Trân trọng những điều nhỏ bé cũng giúp ta biết cân bằng giữa công việc và tận hưởng, giữa tạo dựng giá trị vật chất và nuôi dưỡng tinh thần. Một học sinh chăm chỉ học tập, rèn luyện bản thân để trở thành công dân tốt; một người con hiếu thảo quan tâm đến gia đình; hay một người bạn luôn sẵn sàng sẻ chia – đó chính là cách chúng ta biến lòng biết ơn thành hành động ý nghĩa.

Thế nhưng, không phải ai cũng nhận ra giá trị của những điều bình dị. Có những người mãi chạy theo ước mơ cao xa mà quên mất niềm vui hiện tại. Lại có người sống bi quan, không hài lòng với những gì mình đang có, khiến cuộc sống trở nên nặng nề và thiếu đi ánh sáng.

Cuộc đời dẫu không phải lúc nào cũng trọn vẹn, nhưng chính những điều giản dị là điểm tựa giúp ta vượt qua khó khăn, tìm thấy hạnh phúc thực sự. Vì vậy, hãy học cách trân trọng từng điều nhỏ bé quanh mình, sống ý nghĩa hơn để góp phần xây dựng một xã hội ngày càng tốt đẹp, văn minh.

Cuộc đời đẹp bởi yêu thương,
Tựa như hoa nở bên đường đơn sơ.
Hãy trân quý phút nên thơ,
Sống tròn giây phút, mộng mơ ngọt ngào.

 

FIDO - CHÚ CHÓ CỦA TÌNH YÊU VÀ LÒNG TRUNG THÀNH

 

Lòng trung thành vô hạn của chú chó Fido đã lay động trái tim của hàng triệu người, khiến chú trở thành biểu tượng của sự trung thành và tình yêu trong thập niên 1940-1950.

 

Fido, một chú chó hoang lang thang trên những con đường ở thị trấn nhỏ Luco di Mugello, Florence, Ý, đã tìm thấy cuộc đời mới vào năm 1941. Khi đó, ông Carlo Soriani, một công nhân nhà máy, tình cờ phát hiện chú đang bị thương bên vệ đường. Thương cảm, ông đưa Fido về nhà, tận tình chăm sóc và nuôi dưỡng.

Từ đó, giữa Soriani và Fido hình thành một mối gắn kết đặc biệt. Hằng ngày, chú chó trung thành đều đến trạm xe bus để chờ Soriani đi làm về. Sau khi ông xuống xe, cả hai cùng nhau đi bộ về nhà. Suốt 2 năm, không một ngày nào Fido bỏ lỡ cuộc hội ngộ thân quen này.

Thế nhưng, một ngày định mệnh đã thay đổi tất cả. Nhà máy nơi Soriani làm việc bị bom phe Đồng minh tấn công, cướp đi mạng sống của ông cùng nhiều đồng nghiệp.

Đêm đó, Soriani không trở về. Nhưng sáng hôm sau, Fido lại kiên nhẫn đứng chờ ở trạm xe bus, ánh mắt đầy hy vọng. Ngày này qua ngày khác, suốt 15 năm dài đằng đẵng, Fido không hề từ bỏ. Mặc cho mưa gió, nắng gắt hay lạnh giá, chú chó trung thành ấy vẫn đứng đợi bóng dáng người chủ đã mãi mãi ra đi.

Chuyện rằng chú chó Fido,
Mười lăm năm đợi, chuyến đò chẳng qua.
Lòng trung sắt đá thiết tha,
Bến xe vẫn đợi, bóng tà dần phai.

Câu chuyện về Fido nhanh chóng lan rộng, khiến chú trở thành một biểu tượng của lòng trung thành ở Florence. Khi Fido qua đời vào năm 1958, người dân nơi đây đã quyết định chôn cất chú ngay cạnh mộ của ông Soriani – nơi mà chú hằng mong mỏi được gặp lại chủ nhân của mình.

Hình ảnh Fido không chỉ là lời nhắc nhở về tình yêu và sự trung thành giữa con người và loài vật, mà còn là biểu tượng bất tử của lòng trung nghĩa vượt qua mọi giới hạn thời gian và không gian.

 

BÁT MÌ ẤM ÁP ĐÊM GIAO THỪA

 

Ở Nhật Bản, có một truyền thống cảm động vào đêm Giao Thừa, khi các gia đình đến quán mì yêu thích của mình để cùng nhau thưởng thức một bát mì truyền thống trước giao thừa, ôn lại những kỷ niệm cũ và đón chào năm mới.

Vào một đêm Giao Thừa như thế, ông bà chủ quán mì Bắc Hải Đình chuẩn bị đóng cửa sau một buổi tối yên tĩnh. Khi họ chuẩn bị dọn dẹp, tiếng chuông gió vang lên, và một người phụ nữ với hai cậu con trai nhỏ bước vào, xin một bát mì. Mặc dù có phần ngạc nhiên, nhưng ông bà chủ quán vẫn mời họ vào và phục vụ một phần mì lớn hơn bình thường. Khi ba mẹ con cùng ngồi ăn, một cậu bé hỏi: “Mẹ ơi, liệu chúng ta có thể ăn như thế này vào năm sau không?” Người mẹ nhẹ nhàng đáp: “Chúng ta sẽ cố gắng hết sức để có thể làm được như vậy.” Ăn xong, họ cảm ơn ông bà chủ quán và ra về.

Một năm trôi qua, và vào đêm Giao Thừa, khi đồng hồ điểm 9 giờ tối, ông bà chủ quán suýt quên về gia đình này. Nhưng như mọi khi, người phụ nữ và hai con trai lại bước vào, trông tiều tụy hơn nhiều so với năm trước. Lần này, ông bà chủ quán mời họ ngồi vào chiếc bàn quen thuộc và phục vụ ba bát mì. Khi họ ăn, người mẹ nói lời cảm ơn, nhưng ông bà chủ quán từ chối nhận tiền: “Có ba mẹ con ở đây là điều quý giá nhất với chúng tôi. Nếu quán mì của chúng tôi có thể giúp ba mẹ con có thêm nghị lực để cố gắng, đó là điều tuyệt vời nhất.”

Năm tiếp theo, một chỗ ngồi đã được dành cho họ. Nhưng đến 9 giờ tối, họ vẫn không đến. Ông bà chủ quán cảm thấy buồn bã và đóng cửa quán để chuẩn bị cho lễ Tất Niên. Mọi người trong quán đều biết về câu chuyện và không ai ngồi vào chiếc bàn đó vào đêm Giao Thừa, tất cả đều mong đợi gia đình quay lại.

Rồi một năm nọ, khi đã quá giờ đóng cửa, tiếng chuông lại vang lên. Người phụ nữ giờ đây đã rất sang trọng, đi cùng hai cậu con trai trưởng thành. Họ bước vào, và bà chủ quán nhắc nhở: “Chỗ này đã được dành cho người khác rồi ạ.” Họ vui vẻ đáp: “Vậy chúng tôi xin ngồi bàn bên cạnh.” Người phụ nữ ngước lên và nói: “Cho ba chúng tôi một bát mì nhé.” Tất cả mọi người trong quán quay lại nhìn họ, và một người lên tiếng: “Đây có phải là ba mẹ con ngày xưa không? Chúng tôi đã đợi các bạn trở lại bao lâu rồi.”

“Đúng vậy, là chúng tôi,” người mẹ trả lời, “Chồng và cha chúng tôi đã mất trong một tai nạn, để lại rất nhiều món nợ, chúng tôi đã rất khó khăn và nhiều năm không thể thưởng thức bát mì này. Giờ thì mọi thứ đã tốt đẹp hơn, chúng tôi trở lại để ăn bát mì như xưa, và nhờ lòng tốt của ông bà mà chúng tôi đã có thêm sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn.”

Ông bà chủ quán, xúc động nghẹn ngào, cười qua những giọt nước mắt. Mọi thứ đã hoàn tất, vòng tròn lại quay về.

LỐI SỐNG TỐI GIẢN CỦA NGƯỜI NHẬT

 

Lối sống tối giản của người Nhật không chỉ tập trung vào việc giảm thiểu đồ đạc mà còn là một triết lý sống với những nguyên tắc đặc biệt. Bốn nguyên tắc chủ chốt của họ là Wabi-sabi, Shibui, Iki và Danshari, tất cả đều hướng đến sự giản dị, tinh tế và thực chất.

Wabi-sabi là vẻ đẹp đến từ sự mộc mạc, chấp nhận sự không hoàn hảo. Người Nhật tin rằng những món đồ bị hao mòn theo thời gian không chỉ không mất giá trị mà còn trở nên độc đáo và mang đậm dấu ấn thời gian. Shibui đề cao sự tinh tế, không phô trương. Những món đồ Shibui mang vẻ đẹp ẩn giấu, không dễ nhận ra ngay lập tức nhưng lại khiến người dùng luôn cảm thấy thú vị khi khám phá. Iki là vẻ đẹp tự nhiên và không cầu kỳ, giống như tài năng bẩm sinh không cần cố gắng. Cuối cùng, Danshari khuyến khích từ bỏ những thứ không cần thiết trong cuộc sống, giúp tạo ra sự nhẹ nhàng và thanh thoát.

Ngoài ra, người Nhật cũng chú trọng đến không gian sống với nhiều khoảng trống, cho phép đồ đạc tỏa sáng và mang lại cảm giác thoải mái. Trong ăn uống, họ áp dụng nguyên tắc "Less is more", giảm thiểu đồ ăn vặt và tập trung vào các bữa ăn chính đầy đủ dưỡng chất. Để sống theo lối tối giản, bạn cần loại bỏ những thói quen, mối quan hệ và công việc không cần thiết, chỉ giữ lại những điều mang lại giá trị thực sự cho cuộc sống.

NGỤY BIỆN TRONG TRIẾT LÝ SOCRATES

 

Socrates, triết gia nổi tiếng người Hy Lạp, nổi bật với phương pháp biện luận thông qua các câu hỏi đơn giản nhưng sâu sắc. Trong một ví dụ, ông đưa ra câu hỏi về ai sẽ đi tắm trước giữa một người sạch sẽ và một người bẩn thỉu. Mỗi lần học trò trả lời, Socrates lại phản bác và giải thích rằng, dù các câu trả lời có vẻ hợp lý, nhưng chúng vẫn là ngụy biện—là những lập luận sai lầm, dù nghe có vẻ đúng.

Socrates tiếp tục giải thích rằng ngụy biện không chỉ là việc sử dụng lập luận sai mà còn là sự thay đổi luận đề hoặc dẫn chứng sai lệch. Ông đưa ra một ví dụ khác về hai công nhân sửa ống khói, trong đó một người sạch sẽ, còn người kia bẩn thỉu. Qua câu hỏi ai sẽ đi tắm trước, Socrates chỉ ra sai lầm khách quan trong suy luận của học trò khi dựa vào quan sát bề ngoài mà không xét đến thực tế.

Cuối cùng, Socrates nhấn mạnh rằng ngụy biện có thể hiệu quả trong ngắn hạn, nhưng nó thiếu tính chính xác. Ông khuyên học trò sống chân thành và phân tích vấn đề một cách kỹ lưỡng, thay vì chỉ tìm cách thắng trong tranh luận.

 

HỌC TỪ VỰNG TIẾNG ANH BẰNG THƠ

 

POEM 1

Hello có nghĩa xin chào,
Goodbye tạm biệt, thì thào whisper.
Long dài, short ngắn, tall cao,
Here đây, there đó, which nào, where đâu.

Sentence có nghĩa là câu,
Lesson bài học, rainbow cầu vồng.
Husband là chỉ ông chồng,
Daddy gọi bố, please don’t xin đừng.

Darling tiếng gọi em cưng,
Merry vui thích, cái sừng là horn.
Rách rồi xài đỡ chữ torn,
To sing là hát, a song một bài.

Nói sai sự thật to lie,
Go đi, come đến, một vài là some.
Đứng stand, look ngó, lie nằm,
Five năm, four bốn, hold cầm, play chơi.

One life là một cuộc đời,
Happy sung sướng, laugh cười, cry kêu.
Lover tạm dịch người yêu,
Charming duyên dáng, mỹ miều graceful.

Mặt trăng là chữ the moon,
World là thế giới, sớm soon, lake hồ.
Dao knife, spoon muỗng, cuốc hoe,
Đêm night, tối dark, khổng lồ giant.

Fun vui, die chết, near gần,
Sorry xin lỗi, dull đần, wise khôn.
Bury có nghĩa là chôn,
Our souls tạm dịch linh hồn chúng ta.

Tư Duy Nghịch Đảo

 

Tư Duy Nghịch Đảo: Cách Nhìn Mới Để Giải Quyết Vấn Đề

Đôi khi, cách hiệu quả nhất để giải quyết vấn đề không phải là tiến thẳng về phía trước mà là lùi lại và nhìn theo một góc độ hoàn toàn mới. Đây chính là ý nghĩa của tư duy nghịch đảo (Reverse Thinking), một phương pháp sáng tạo được yêu thích bởi các nhà khoa học, triết gia, và nhà đầu tư hàng đầu.

Khái niệm này khởi nguồn từ nhà toán học người Đức Carl Jacobi với câu nói nổi tiếng: “Ngược, ngược mãi.” Tư duy nghịch đảo yêu cầu chúng ta nghĩ ngược với mong muốn, giúp khám phá những giải pháp bất ngờ và hiệu quả.

Thực hành tư duy nghịch đảo trong cuộc sống:

1.    Lên ý tưởng sáng tạo:

Thay vì tự hỏi: “Làm thế nào để tăng lượng người đăng ký newsletter?”, hãy hỏi: “Tại sao mọi người không đăng ký?” Phân tích câu trả lời sẽ giúp bạn tạo ra các giải pháp đột phá.

2.    Nâng cao năng suất làm việc:

Hãy hỏi: “Điều gì khiến tôi mất tập trung?” Thay vì cố gắng làm nhiều hơn, việc loại bỏ các yếu tố gây xao lãng sẽ cải thiện hiệu quả công việc đáng kể.

3.    Dọn dẹp theo cách mới:

Marie Kondo, tác giả nổi tiếng, đã áp dụng tư duy ngược bằng cách hỏi: “Tôi muốn giữ lại món đồ nào mang niềm vui cho mình?” thay vì chỉ tập trung vào việc loại bỏ đồ không cần thiết.

4.    Quản lý tài chính:

Warren Buffett từng nhấn mạnh: “Làm thế nào để không mất tiền?” trước khi nghĩ đến việc kiếm thêm. Nguyên tắc này giúp giảm rủi ro và quản lý chi tiêu hiệu quả.

Tóm lại, tư duy nghịch đảo không chỉ giúp bạn giải quyết vấn đề mà còn mang lại sự đổi mới trong tư duy và hành động. Hãy thử áp dụng và tận hưởng những bất ngờ từ cách nhìn khác biệt này!

BÀI THƠ KỲ LẠ VỚI 8 CÁCH ĐỌC

 

        Tiếng Việt là một báu vật văn hóa, không chỉ ở khả năng diễn đạt phong phú mà còn ở sự kỳ diệu khi các tác phẩm văn chương được sáng tạo một cách đầy tài hoa. “Bài thơ kỳ lạ với 8 cách đọc” là một minh chứng tuyệt vời cho sức mạnh và vẻ đẹp của ngôn ngữ Việt Nam. Với bài thơ gốc tràn đầy cảm hứng về mùa xuân, tác giả đã sáng tạo ra những biến thể đặc sắc qua 8 cách đọc khác nhau, từ đọc ngược, cắt đầu, cắt cuối, đến chuyển thể thành thể thơ ngũ ngôn bát cú đầy chuẩn mực.

Mỗi cách đọc không chỉ mang đến một nhịp điệu và cảm xúc mới mẻ mà còn khắc họa rõ nét tài năng và sự tôn vinh tiếng Việt của tác giả. Đây không chỉ là một bài thơ, mà còn là một bài học sống động về sự linh hoạt và khả năng biến hóa vô tận của ngôn ngữ dân tộc.

Khi khám phá bài thơ này, chúng ta không chỉ ngưỡng mộ tài hoa của tác giả mà còn cảm nhận được trách nhiệm giữ gìn và phát huy vẻ đẹp của tiếng Việt. Hãy cùng đọc, suy ngẫm, và trân trọng món quà văn hóa đầy ý nghĩa này!

1. Bài thơ gốc:

Ta mến cảnh xuân, ánh sáng ngời,

Thú vui thơ rượu, chén đầy vơi.

Hoa cài giậu trúc, cành xanh biếc,

Lá quyện hương xuân, sắc thắm tươi.

Qua lại khách chờ, sông lặng sóng,

Ngược xuôi thuyền đợi, bến đông người.

Xa ngân tiếng hát, đàn trầm bổng,

Tha thướt bóng ai, mắt mỉm cười.

 

2. Đọc ngược bài gốc từ dưới lên:

Cười mỉm mắt ai, bóng thướt tha,

Bổng trầm đàn hát, tiếng ngân xa.

Người đông bến đợi, thuyền xuôi ngược,

Sóng lặng sông chờ, khách lại qua.

Tươi thắm sắc xuân, hương quyện lá,

Biếc xanh cành trúc, giậu cài hoa.

Vơi đầy chén rượu, thơ vui thú,

Ngời sáng ánh xuân, cảnh mến ta.

 

3. Bỏ 2 chữ đầu mỗi câu trong bài gốc:

Cảnh xuân ánh sáng ngời,

Thơ rượu chén đầy vơi.

Giậu trúc cành xanh biếc,

Hương xuân sắc thắm tươi.

Khách chờ sông lặng sóng,

Thuyền đợi bến đông người.

Tiếng hát đàn trầm bổng,

Bóng ai mắt mỉm cười.

 

4. Bỏ 2 chữ cuối mỗi câu trong bài gốc, đọc ngược từ dưới lên:

Mắt ai bóng thướt tha,

Đàn hát tiếng ngân xa.

Bến đợi thuyền xuôi ngược,

Sông chờ khách lại qua.

Sắc xuân hương quyện lá,

Cành trúc giậu cài hoa.

Chén rượu thơ vui thú,

Ánh xuân cảnh mến ta.

 

5. Bỏ 3 chữ cuối mỗi câu trong bài gốc:

Ta mến cảnh xuân,

Thú vui thơ rượu.

Hoa cài giậu trúc,

Lá quyện hương xuân.

Qua lại khách chờ,

Ngược xuôi thuyền đợi.

Xa ngân tiếng hát,

Tha thướt bóng ai.

 

6. Bỏ 3 chữ đầu mỗi câu trong bài gốc, đọc ngược từ dưới lên:

Cười mỉm mắt ai,

Bổng trầm đàn hát.

Người đông bến đợi,

Sóng lặng sông chờ.

Tươi thắm sắc xuân,

Biếc xanh cành trúc.

Vơi đầy chén rượu,

Ngời sáng ánh xuân.

 

7. Bỏ 4 chữ đầu mỗi câu trong bài gốc:

Ánh sáng ngời,

Chén đầy vơi.

Cành xanh biếc,

Sắc thắm tươi.

Sông lặng sóng,

Bến đông người.

Đàn trầm bổng,

Mắt mỉm cười.

 

8. Bỏ 4 chữ cuối mỗi câu trong bài gốc, đọc ngược từ dưới lên:

Bóng thướt tha,

Tiếng ngân xa.

Thuyền xuôi ngược,

Khách lại qua.

Hương quyện lá,

Giậu cài hoa.

Thơ vui thú,

Cảnh mến ta.

(Nguồn: ST)

HÒN SỎI

Cuộc sống là một hành trình đầy những thử thách, tựa như dòng thác xiết mà ai cũng phải vượt qua. Nếu ta không tuân theo quy luật tự nhiên, dễ bị cuốn vào dòng xoáy của khó khăn và thất bại. Hình ảnh tảng đá to dần bị mài mòn thành hòn sỏi láng mịn là một ẩn dụ tuyệt đẹp, thể hiện quá trình rèn luyện và hoàn thiện bản thân thông qua những va chạm, gian nan trong đời. Những thăng trầm ta đối mặt giống như đồ thị hình “sin” quen thuộc: lúc lên, lúc xuống, rồi lại từ đáy vực vươn lên đỉnh cao.

 

Cuộc đời không bao giờ chỉ trải đầy cỏ gai hay toàn hoa thơm trái ngọt. Điều cốt yếu là cách ta thay đổi thái độ sống, giữ niềm tin tích cực, và tìm sức mạnh nội tại để vươn lên nghịch cảnh. Giống như Nick Vujicic, người sinh ra với khiếm khuyết, nhưng đã kiên trì vượt qua mọi đau thương, biến nỗi đau thành nguồn sức mạnh, trở thành biểu tượng sáng ngời của ý chí và nghị lực phi thường.

 

Dẫu cho sóng gió vây quanh,

Thác ghềnh cuộn chảy, ngày xanh chẳng dời.

Đá mòn, sỏi vẫn rạng ngời,

Ngọc trai lấp lánh, trọn đời tỏa hương.

 

Hãy sống hết mình với hiện tại, đón nhận cả nỗi đau lẫn niềm vui. Mỗi trải nghiệm là một bài học quý giá, giúp ta mài dũa bản thân, biến những góc cạnh xù xì thành vẻ đẹp mượt mà, và tạo nên giá trị không chỉ cho chính mình mà còn cho cuộc đời này.

LỜI CỦA MẸ

 

Bài thơ này là những lời tâm sự đầy yêu thương và nỗi nhớ nhung của một người mẹ dành cho con, được viết bởi mẹ của một người chị thân thiết mà tôi quý mến. Với từng câu chữ giản dị nhưng sâu sắc, bài thơ thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng, khắc khoải và không thể chia lìa. Từ những lời khuyên nhẹ nhàng, chân thành đến những kỷ niệm xưa cũ, bài thơ như một lời nhắc nhở về sự gắn bó, tình yêu vô bờ bến mà người mẹ dành cho con dù có thời gian và không gian chia cách. Những cảm xúc trong bài thơ không chỉ là nỗi nhớ mà còn là lời khẳng định rằng tình mẹ mãi không đổi thay, dù con có lớn lên, có đi xa đến đâu. Chắc chắn rằng ai đọc bài thơ này cũng sẽ cảm nhận được sự ấm áp và thiêng liêng của tình mẹ, như một ngọn lửa cháy mãi trong trái tim mỗi người con.

 

 

Con đừng gọi mẹ bằng bà,
Mẹ nghe nó cứ xa xa thế nào.
Đi con hỏi, về con chào,
Mẹ nghe con nói, xôn xao trong lòng.

 

Tuổi già, mẹ vẫn hằng mong,
Con cứ gọi mẹ, mẹ không thấy buồn.
Ngày con nhỏ, con chưa khôn,
Tiếng con gọi mẹ vẫn còn đâu đây.

 

Nuôi con khôn lớn từng ngày,
Mẹ mừng bao sự đổi thay sớm chiều.
Xa con, mẹ nhắc một điều:
Mẹ là mẹ đẻ, tình yêu vô bờ.

 

Xa con, mẹ vẫn mong chờ,
Nhớ thương con lắm, chẳng giờ nào nguôi.
Nhớ từng tiếng nói, nụ cười,
Nhớ cả dáng đứng, dáng ngồi con yêu.

 

Ở riêng, mẹ vẫn nhớ nhiều,
Nhớ con những lúc sớm chiều bên nhau.
Mẹ mong cả rể, cả dâu,
Cứ gọi bằng mẹ, mẹ đâu cần gì.

 

Dõi theo từng bước con đi,
Học hành, công tác, con thì chớ quên.
Cha mẹ được sống bình yên,
Tuổi già sống thọ, được thêm bao ngày.

 

Là nhờ con cháu sum vầy,
Tình thương yêu cứ chất đầy trong tâm.
Trời xuân hay đổ mưa dầm,
Tình yêu của mẹ thấm ngầm đất sâu.

 

Gọi “bà”, lòng mẹ quặn đau,
Nó xa thăm thẳm như bầu trời cao.
Từ nay con hãy cứ chào,
Mẹ ơi! Mẹ của ngày nào con yêu.

 

MẸ - VẦNG SÁNG DỊU ÊM

Mẹ kính yêu,

Con là con trai út của mẹ, người luôn được mẹ yêu thương và che chở nhiều nhất. Những năm tháng trưởng thành, con đã chứng kiến biết bao vất vả, nhọc nhằn mà mẹ đã âm thầm gánh chịu vì gia đình. Con hiểu rằng, những hy sinh ấy chẳng lời nào có thể kể hết, và vì thế, con muốn dùng bài thơ này để bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc từ tận đáy lòng.

Mẹ là vầng sáng dịu êm trong cuộc đời con, soi đường chỉ lối để con mạnh mẽ vươn lên. Những lời ru, những bài học của mẹ luôn là hành trang quý giá theo con trên mỗi bước đường đời. Trong từng câu thơ, con muốn nhắc lại những khoảnh khắc yêu thương, ghi nhớ từng hy sinh thầm lặng mà mẹ dành cho chúng con, từ việc tần tảo nuôi con lớn khôn đến những lời động viên đầy ấm áp.

Bài thơ này là tất cả những cảm xúc của con dành tặng mẹ. Con mong mẹ luôn an yên, khỏe mạnh và hạnh phúc bên con cháu. Dù thời gian có trôi qua, con vẫn sẽ mãi là đứa con nhỏ bé, luôn cần mẹ và luôn yêu mẹ hơn tất cả.

Con kính tặng mẹ,

Người con trai út của mẹ.

Đêm khuya thầm lặng nhớ
Lời mẹ ru thuở nào,
Ngọt ngào bao ký ức,
Cảm xúc trào con tim...

---

Mẹ là vầng sáng dịu êm,
Soi cho con vững bước trên đường đời.
Mẹ là gương chiếu sáng ngời,
Cho con cố gắng hơn người vươn lên.

Cuộc đời mẹ đã bao đêm,
Sớm khuya gian khó, êm đềm nuôi con.
Nhọc nhằn cơm áo nước non,
Tháng ngày vất vả dạy con nên người.

Ruộng vườn tất tả ngược xuôi,
Sáng lo chăm lúa, tối về gánh rau.
Chợ xa mẹ vẫn bước mau,
Đôi vai trĩu nặng, âu sầu mẹ mang.

Bao năm khó nhọc, gian nan,
Mẹ mong con mẹ chăm ngoan, thảo hiền.
Mẹ ơi, mẹ chớ lo phiền,
Chúng con chỉ ước mẹ hiền mãi bên.

Tuổi già mong mẹ an yên,
Chúng con yêu mẹ, nỗi niềm xót xa.
Bệnh tật mẹ phải nằm nhà,
Cháu con luôn nhủ chăm bà chẳng quên.

Mẹ ơi, mẹ hãy vui lên!
Chúng con bên mẹ thương yêu suốt đời!

Yên Mỹ, ngày 3/12/2024

Dear Mother,

I am your youngest son, the one who has always been loved and sheltered by you the most. Throughout the years of growing up, I have witnessed countless struggles and hardships that you silently bore for the family. I understand that these sacrifices are beyond words, and that’s why I want to use this poem to express my deep gratitude from the bottom of my heart.

You are the gentle light in my life, guiding me to grow stronger and rise above. Your lullabies and lessons have always been a precious companion, guiding me through each step of my life. In every verse, I want to recall the moments of love and remember each silent sacrifice you made for us, from tirelessly raising us to the comforting words of encouragement you always gave.

This poem is all the emotions I wish to gift to you. I hope that you will always be at peace, healthy, and happy by the side of your children and grandchildren. Even as time passes, I will forever remain your little child, always in need of you and always loving you above all else.

With love and respect,

Your youngest son.

MOTHER – THE LIGHT OF MY LIFE

In the stillness of the night I recall,
Your lullaby, so tender, after all.
Sweet memories flood my heart with grace,
Emotions rise, I feel your warm embrace.

Mother, you are the gentle light,
Guiding me through day and night.
You are the mirror shining bright,
Urging me to rise, to reach new height.

Through countless nights you've known such pain,
Waking early, laboring in vain.
Hardships faced with love, no refrain,
You taught me strength to break the chain.

In fields you worked both day and night,
Morning crops, evening burdens in sight.
Though far you walked, your pace was swift,
Your shoulders heavy, your spirit adrift.

Through years of struggle, your heart did yearn,
For me to grow, for me to learn.
Mother, do not worry or pine,
Your love’s our guide, your heart divine.

In your old age, we wish you peace,
Our love for you will never cease.
When illness comes and you must rest,
We care for you, we’ll do our best.

Mother, smile and don’t feel sad,
With you forever, we’re always glad.
We love you deeply, every day,
Beside you always, come what may.

Thuyền và Biển - Khúc tình ca bất hủ

 

“Thuyền và Biển” là một trong những ca khúc nổi tiếng nhất của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, được phổ từ thơ Xuân Quỳnh. Được viết vào những năm 1980, bài hát đã trở thành biểu tượng của tình yêu thủy chung, đằm thắm, và gửi gắm đến nhiều thế hệ người nghe. Giai điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, cùng ca từ giàu cảm xúc đã vẽ nên mối tình đầy khao khát giữa “Thuyền” và “Biển”.

Trong một dịp tập huấn tại Đà Nẵng, các học viên đã hát tặng thầy cô bài “Thuyền và biển” trên chuyến tàu dọc sông Hàn thơ mộng. Giai điệu da diết cùng giọng ca đầy cảm xúc đã khiến các thầy người nước ngoài vô cùng thích thú và nhờ tôi chuyển thể ý nghĩa của bài hát. Chỉ trong vài phút ngắm trăng soi lấp lánh trên dòng sông, bản dịch đã hoàn thành. Xin mời các bạn cùng hát theo tôi nhé! 

Only Boat knows

How vast Sea is
Only Sea can show
Where Boat reaches and drifts.

Day by day apart,
Sea grows old, missing in vain.
Day by day apart,
Boat’s heart fills with pain.

When Boat has sailed away,
Sea faces the toughest days.
If we stay apart too long,
Storms will come along.

Day by day apart,
Sea grows old, missing in vain.
Day by day apart,
Boat’s heart fills with pain.

When Boat has sailed away,
Sea faces the toughest days.
If we stay apart too long,
Storms will come along.

---THANH YOU---

BẠN CÓ NGHÈO KHÔNG?

 

Một người cha giàu có dẫn con trai đến vùng quê để thấy người nghèo sống ra sao. Sau khi ở lại nhà một gia đình nghèo, trên đường về, người cha hỏi con về chuyến đi. Cậu bé đáp: “Con thấy chúng ta có một con chó, họ có bốn. Nhà mình có hồ bơi, họ có cả dòng sông. Chúng ta có đèn, họ có sao trời. Nhà mình có tường, họ có láng giềng. Chúng ta mua thực phẩm, họ tự trồng. Con hiểu rồi, chúng ta mới là những người nghèo.” Nghe vậy, người cha im lặng.

 

MỘT DẠI KHỜ - MỘT TÔI

Có những bài hát ra đời không chỉ từ cảm hứng nghệ thuật mà còn từ sự đồng điệu sâu sắc giữa tâm hồn nhạc sĩ và thi sĩ. Một dại khờ, một tôi là một tác phẩm như thế. Phú Quang, người nhạc sĩ tài hoa, đã chia sẻ rằng, ông vô tình đọc được bài thơ Chia của Nguyễn Trọng Tạo và cảm nhận một nỗi buồn day dứt, một sự cay đắng xót xa như lời tự sự của chính đời thi nhân.

Những câu thơ như: “Chia cho em một đời tôi, một cay đắng, một niềm vui, một buồn…” đã chạm đến trái tim nhạy cảm của người nhạc sĩ, khiến ông nghĩ về sự "cho" và "chia" trong cuộc đời người nghệ sĩ – những người luôn dốc hết đam mê, trái tim, và cả nỗi đau của mình cho nghệ thuật.

Chỉ trong một tiếng đồng hồ, Phú Quang đã hoàn thành ca khúc này và gọi điện ngay cho Nguyễn Trọng Tạo. Nhà thơ nghe xong, gật gù khen ngợi: “Hay lắm, tôi rất thích!”.

Một dại khờ, một tôi không chỉ là lời tự sự mà còn là tiếng lòng của những người nghệ sĩ, những người luôn sống hết mình và yêu hết mình. Hãy cùng lắng nghe để cảm nhận trọn vẹn nỗi niềm ấy qua từng giai điệu và ca từ. (https://www.youtube.com/watch?v=OKnBKpjW1as)

Chia cho em một đời tôi,

Một cay đắng… một niềm vui… một buồn.

Chia cho em… một đời xanh,

Một cây si với… một cây bồ đề.

 

Tôi còn đâu, còn đâu đam mê,

Trời chang chang nắng... tôi về héo khô.

Chia cho em một đời thơ,

Một đam mê, một dại khờ, một tôi.

 

Chỉ còn cỏ mọc bên trời,

Một bông hoa nhỏ, lặng rơi ướt đời.

*****

For you, I give my life away,

A bitter taste… a fleeting joy… a dismay.

For you, I share… my youthful green,

A fig tree’s love… and a bodhi dream.

 

What’s left for me, where’s passion now?

Beneath the scorching sun… I wither somehow.

For you, I offer a poet’s rhyme,

A burning love, a foolish time, a me.

 

Now only grass grows by the sky,

A tiny flower falls, in silence it cries.

---THE END---