MÙA HÈ CHƯA KHÉP
Đọc “Nhớ mùa hè xưa...” của Thầy
Nguyễn Quảng
Có những lối trở về không được đo bằng khoảng cách, mà bằng độ sâu của ký ức. Chỉ cần một cơn mưa đầu hạ, một chùm phượng đỏ hay tiếng ve bất chợt ngân lên ngoài hiên, cả một miền thanh xuân tưởng đã ngủ yên bỗng dịu dàng thức dậy.
Trong
những ngày cuối tháng Sáu, khi sân trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà
Nội (HUBT) lặng dần sau mùa thi, bài thơ “Nhớ
mùa hè xưa...” của Thầy Nguyễn Quảng đến như một làn gió mát.
Không cố gắng khuấy động cảm xúc, bài thơ nhẹ nhàng dẫn người đọc đi qua từng
nếp gấp của ký ức, để nhận ra rằng có những mùa hè tuy đã lùi xa nhưng chưa bao
giờ thực sự khép lại. Chúng vẫn ở đó, trong một góc rất sâu của tâm hồn mỗi người.
Ngay
từ những câu thơ mở đầu, Thầy Nguyễn Quảng đã khẽ đặt người đọc vào khoảnh khắc
giao thời đầy thi vị:
“Một
trận mưa rào ướt hàng cây,
Tiết
xuân chuyển dạ sáng tầng mây.”
Mùa xuân không khép lại; nó chỉ lặng lẽ trao gửi mùa hạ cho đất trời như một cuộc sinh thành. Chỉ với hai chữ “chuyển dạ”, dòng chảy của thời gian bỗng có hình hài, còn thiên nhiên cũng mang theo nhịp thở phập phồng của con người. Sau cơn mưa ấy, vòm trời như rộng mở, chuẩn bị đón đợi sắc phượng thắp đỏ các khoảng sân, đánh thức những tháng năm tưởng đã lùi sâu vào ký ức.
“Phượng
hồng thắp lửa tươi màu nắng,
Nhung
nhớ trường xưa những tháng ngày.”
Sắc phượng không chỉ thắp đỏ sân trường, mà còn rực cháy trong miền hoài niệm của những người đã đi qua tuổi ngọc. Mùa hè xưa tưởng đã lùi sâu vào dĩ vãng, nhưng chỉ cần một cái chạm nhẹ của hiện tại, cả một thời áo trắng lại rưng rưng trở về. Điều đọng lại sau cùng không phải là sự nuối tiếc, mà là những rung động vẹn nguyên làm nên linh hồn của tuổi trẻ. Có những năm tháng chỉ khi đã lùi xa, con người mới chợt nhận ra mình từng có một thời hoa niên đẹp đến nhường nào.
Khởi đi từ niềm hoài nhớ ấy, những vần thơ tiếp theo mở ra khoảng trời trong trẻo, tinh khôi nhất của tuổi học trò.
“Không
thể nào quên tuổi dại khờ,
Một
thời áo trắng đẹp như mơ.
Môi
em dìu dịu hương mười tám,
Ngây
ngất hồn anh, khó hững hờ.”
Nơi đây không có sự phô bày của những rung động cuồng nhiệt, càng không có những lời hẹn ước cao sang. Mọi xúc cảm đều được giữ ở độ chừng mực, vừa vặn. Chỉ một chữ “dìu dịu” đã khơi gợi được nét duyên rất riêng của tuổi mười tám: hồn nhiên, e ấp và trong ngần. Chính nét cẩn trọng, kín đáo ấy lại tạo nên sức ngân vang cho từng lời thơ; những gì chưa nói hết, chưa chạm tới lại trở thành dư âm ở lại lâu bền nhất. Có những xao xuyến đầu đời không cần quá vồ vập, bởi thứ khiến lòng người nhớ mãi thường là vẻ đẹp tinh khôi của lần đầu biết thương, biết nhớ.
Ai từng đi qua tuổi học trò hẳn sẽ nhận ra đâu đó bóng dáng của chính mình trong từng lời thơ ấy.
Khi chạm vào thước phim viết về phút chia ly, tác giả không sa đà vào bi lụy, không cố tình đẩy cảm xúc thành tiếng nấc nghẹn ngào, mà để nỗi lưu luyến tự len lỏi qua từng hình ảnh rất đỗi bình dị.
“Tan
lớp chung đường bước cạnh nhau,
Tình
như đã đượm, khó phai màu.
Sân
trường không nói câu từ biệt,
Lệ
ướt mi dài, mắt đỏ au.”
Trong tứ thơ ấy, “Sân trường không nói câu từ biệt” chính là khoảng lặng để lại nhiều dư âm hơn cả. Không gian vốn vô tri, nhưng chính sự lặng im lúc này lại là lời tiễn biệt sâu sắc nhất. Khi con người chẳng thể thốt nên lời trong phút rời xa, thì khoảng sân quen, hàng cây cũ và từng góc lớp dường như đã cất tiếng thay họ. Bằng một phép nhân hóa nhẹ nhàng, tác giả đã biến cuộc chia ly của đôi bạn thành nỗi bâng khuâng chung của cả một miền hoài niệm.
Hình ảnh “mắt đỏ au” ở câu thơ cuối không đơn thuần là tả thực những giọt lệ vương trên mi, mà còn chất chứa biết bao điều mãi giấu kín: một ánh nhìn chưa kịp giữ, một lời yêu chưa kịp ngỏ, một mối duyên vừa chớm nở đã phải lặng lẽ vùi sâu. Sau cái ngoảnh đầu của mùa hè năm ấy, thanh xuân chính thức hóa thành ký ức. Để rồi nhiều năm sau nhìn lại, điều người ta hoài nhớ không chỉ là buổi phân ly, mà là phiên bản trong trẻo, vẹn nguyên nhất của chính mình đã gửi lại dưới mái trường xưa.
Khổ
thơ cuối mở ra bằng một nỗi niềm đã được thời gian gạn lọc.
“Chỉ
có yêu thôi, mộng chẳng thành,
Tim
vàng khó gửi mái lều tranh.
Em
đi ngoảnh lại làm chi nữa,
Để
trái tim anh trĩu nặng cành.”
Nỗi buồn nơi đây không còn là tiếng thở dài oán trách của một mối tình dang dở, mà đã bình tâm trở lại bằng cái nhìn bao dung của người từng trải. Có lẽ vì thế, những gì đẹp nhất của thuở thanh xuân không hề phai nhạt, mà chỉ lặng lẽ sáng trong hơn theo tháng năm.
Nếu “tim vàng”
là biểu tượng của một tấm lòng son trẻ, luôn dành phần thuần khiết nhất cho tình yêu, thì “mái
lều tranh” lại gợi về những giới hạn khắc nghiệt của thực tại. Thế nhưng, điều đọng lại sau cùng không phải là khoảng cách hay sự tiếc nuối, mà là vẻ đẹp của một thời đã yêu bằng tất cả sự trong ngần. Bởi có những nhân duyên không thể đi cùng ta đến cuối cuộc đời, nhưng vẫn đủ sức sưởi ấm cả một quãng đời phía trước.
Bài thơ khép lại bằng một ẩn dụ giàu sức gợi: “Để trái tim anh trĩu nặng
cành.” Trái tim ấy tựa quả chín còn neo lại trên cành của mùa hạ cũ. Năm tháng có thể trôi xa, nhưng những yêu thương thuở ban đầu vẫn ở đó, mang theo sức nặng của một lời thương còn bỏ ngỏ — bền bỉ và lặng lẽ hiện diện như chứng nhân cho một thời đã sống.
Có lẽ, giá trị lớn nhất của “Nhớ mùa hè xưa...” không nằm ở câu chuyện tình dang dở, mà ở cách Thầy ngoảnh lại quá khứ bằng cái nhìn thấu suốt. Không oán trách số phận, cũng chẳng cố níu giữ điều đã mất; người thầy thơ ấy chọn cách bình thản gói ghém những gì từng đẹp thành một góc dịu dàng trong tâm hồn.
Giữa nhịp sống hôm nay, khi mọi đổi thay đều diễn ra quá vội, bài thơ khẽ nhắc rằng thanh xuân chưa bao giờ thực sự rời xa. Nó chỉ lặng lẽ ẩn mình trong ký ức, để rồi mỗi độ hè về, qua tiếng ve, sắc phượng hay một cơn mưa đầu mùa, lại bất chợt thức giấc. Thơ không thể làm thời gian quay ngược, nhưng đủ sức khiến những điều đẹp nhất của một thời tuổi trẻ bừng sáng thêm lần nữa trong lòng người đọc.
“Nhớ mùa hè xưa...” vì thế không dừng lại ở câu chuyện của một mối tình học trò, mà là lời hát tôn vinh tuổi trẻ, mái trường và cả những người từng đi ngang cuộc đời nhau bằng tất cả sự trong trẻo. Đọc đến dòng thơ cuối, điều đọng lại không phải là nỗi buồn tiếc nuối, mà là một niềm dịu ấm sinh sôi. Và dưới mái trường HUBT hôm nay, giữa sắc phượng vẫn đỏ và tiếng ve vẫn ngân, ta chợt hiểu rằng có những mùa hè không bao giờ kết thúc. Chúng vẫn sống — trong từng trang thơ, trong tâm tưởng của những người đã trưởng thành, để mỗi lần ngoảnh lại, lòng ta vẫn dịu đi bởi một khoảng trời tuổi trẻ vẹn nguyên hơi ấm.
(Quang Đặng - YM, 26.06.2026)
.jpg)