VỊNH TRỤC CẢNH QUAN
Chợ cóc dẹp rồi, thuế ngút tăng,
Dòng sông quy hoạch rối tơ
nhằng.
Đường xa cát bụi, xe dồn lối,
Bếp lạnh tro tàn, lửa chẳng hăng.
Ngậm đắng dân cày ngồi trắng mắt,
Trông tiền đất bãi ngóng đóng băng.
Bến cũ trăm năm buồn đứng ngóng,
Đường cao vạn dặm rước ai chăng?
(Quang Đặng - YM, 14.06.2026)
Tâm tình của một người
thầy
Là
một người thầy hàng ngày đứng trên giảng đường đại học, trực tiếp tiếp xúc và đồng
hành cùng thế hệ trẻ, tôi luôn trăn trở trước mỗi định hướng tư duy dành cho
các em. Đề thi Văn nghị luận năm nay với câu hỏi “Làm thế nào để có những
‘Steve Jobs Việt Nam’?” đã dấy lên không ít luồng tranh luận trái chiều.
Thú
thực, nhìn từ góc độ khách quan, tôi hoàn toàn không phản đối đề tài này. Chúng
ta phải thẳng thắn thừa nhận rằng phần lớn giới trẻ ngày nay – trong đó có các
học trò của tôi – đang từng giờ, từng ngày học tập, kết nối và làm việc dựa
trên chính những nền tảng công nghệ hiện đại do các nhà phát minh kiệt xuất người
Mỹ ấy tạo ra. Việc hướng tầm nhìn ra thế giới để học hỏi khát vọng đổi mới sáng
tạo là một điều vô cùng cần thiết trong kỷ nguyên số.
Tuy
nhiên, ở một góc nhìn khác của một người làm giáo dục, tôi lại có một niềm đau
đáu riêng. Chúng ta cổ vũ con em hướng ra biển lớn, nhưng liệu có quên nhắc các
em nhìn lại dòng chảy lịch sử vĩ đại ngay dưới chân mình? Để có được một nền tảng
đất nước độc lập, hòa bình và vững chãi cho thế hệ hôm nay thỏa sức sáng tạo
công nghệ, lịch sử Việt Nam đã từng chứng kiến những trí tuệ kiêu hùng, những
vĩ nhân bằng xương bằng thịt sẵn sàng gác lại vinh hoa phú quý nơi đất khách để
về cống hiến trọn đời cho Tổ quốc. Hình tượng người thầy, người trí thức vĩ đại
ấy chính là một “tượng đài” bất tử ngay tại quê nhà mà nhà trường cần khơi gợi,
để lòng tự hào dân tộc trở thành chiếc neo vững chắc trước khi các em bước ra
thế giới.
Xuất
phát từ những suy tư ấy, tôi xin chia sẻ bài thơ như một nốt lặng chiêm nghiệm
về giá trị của nội lực và tinh thần tự tôn trí tuệ Việt:
KIÊU HÙNG TRÍ TUỆ VIỆT
Đâu
phải hoài công mượn xứ người,
Non
sông gấm vóc sẵn thiên tài.
Gác
lại vinh hoa rời nước Pháp,
Theo
Bác về xây lại ngày mai.
Nước
mất nhà tan chí chẳng sờn,
Xuất
dương nghèo khó vượt tủi hờn.
Mật
thám bủa vây lùng mọi bước,
Âm
thầm tầm học nợ giang sơn.
Chiến
khu Việt Bắc dựng công trình,
Vũ
khí tầm cao diệt giặc tinh.
Bảo
vật phương Tây vào mắt cụ,
“Độ”
thành sấm sét giữ hòa bình.
Xứ
người sẵn máy móc kề bên,
Tay
không cụ dựng nghiệp vững bền.
Từ
không sáng tạo thành thần tốc,
Pháo
đài bay gục, vững móng nền.
Hai
hai lượng vàng mỗi tháng lương,
Bỏ
lại trời Âu dải phố phường.
Chấp
nhận gian lao vì Tổ quốc,
Hiến
dâng trí tuệ suốt chặng đường.
Bên
trọng tích lũy lợi kinh doanh,
Cụ
dựng nền công quốc bảo thành.
Móng
chắc ngàn năm cho đất nước,
Sinh
linh, chiến sĩ được hồi sinh.
Viện
sĩ lừng danh khắp địa cầu,
Tầm
vóc hàn lâm phủ bấy lâu.
Chẳng
vì công nghệ mưu tài phú,
Vận
mệnh giang sơn gánh trên đầu.
Có
Bác dẫn đường đạo sáng soi,
Đại
Nhân Đại Dũng rạng giống nòi.
Đập
tan xiềng xích nghìn năm tối,
Mở
lối bình minh, nước yên vui.
Dẫu
biết học đường hướng tầm xa,
Tượng
đài xương thịt sẵn quê nhà.
Đạo
đức thông tuệ ngời trang sử,
Mong
nhắn con em nhớ nước nhà.
Giảng
đường cần thắp tự hào sâu,
Kính
ngưỡng cha ông thuở dãi dầu.
Nước
Việt kiêu hùng muôn thuở vững,
Sánh vai thế giới, ngẩng cao đầu!
(Quang Đặng - YM, chiều 14.06.2026)
Tài
liệu tham khảo:
RẠNG NGỜI ÁNH QUANG KINH CÔNG
Ba
mươi năm, một chặng dài,
Kinh
Công kết tụ nhân tài tứ phương.
Đảng
gieo ý chí kiên cường,
Bác
truyền ánh sáng soi đường thanh liêm.
Cờ
hồng lộng gió uy nghiêm,
Mái
trường vững chãi qua miền đổi thay.
Ơn
Thầy dựng nghiệp từ đây,
Trần
Phương - hai tiếng đong đầy tri ân.
Thuở
đầu gian khó xoay vần,
Bàn
tay chèo lái vượt ngàn bão giông.
Vĩnh
Tuy, Từ Sơn một dòng,
Đắp
bồi tri thức, thỏa mong tháng ngày.
Mồ
hôi thấm mảnh đất này,
Cho
mùa quả ngọt vàng lay trĩu cành.
Giảng
đường tinh luyện chuyên ngành,
Tài năng, trí tuệ lừng danh nước nhà.
Chuyển
mình số hóa vươn xa,
Tư
duy khai phóng, bao la đất trời.
Ngoại
ngữ, Tin học sáng ngời,
Chắp
đôi cánh vững, giữa đời tự tin.
“Mùa
hè xanh” vạn nẻo tìm,
Dấu
chân bám đá, bình minh bản làng.
Trống
trường rung nhịp rộn vang,
Ngày
về đánh thức thuở vàng tuổi xuân.
Sông
dài sóng cuộn thời gian,
Trăm
dòng về biển, giang san kết đoàn.
Thầy
trò son sắt vẹn toàn,
Chung
tay gây dựng, ngập tràn ánh quang.
Tự
hào vững bước hiên ngang,
Kinh
Công tỏa sáng, vẻ vang muôn đời!
(Quang Đặng - YM, 14.06.2026)
Có những vật dụng sinh ra không chỉ để che mưa che nắng, mà để cùng con người đi qua trọn một kiếp nhân sinh. Chiếc nón lá trong thơ chính là một chứng nhân thầm lặng như thế.
Thuở ban đầu, nó thanh tân, trắng phau và mịn màng như đôi mươi son trẻ, từng nghiêng che những cái nhìn duyên dáng của người con gái. Nhưng rồi, đi qua bao dầm sương dãi nắng, gánh gồng cả giông bão cuộc đời, vật dụng ấy đã hóa thành một “nón mê” — chứng tích của những tháng ngày bôn ba, khi vành tre nứt rạn, quai sờn lá gầy, trở thành biểu tượng cho sự tảo tần và dâng hiến đến tận cùng.
Để rồi, ngay cả khi đã lùi vào góc tối do quy luật hoán đổi của thời gian, chiếc nón ấy vẫn chọn một cái kết thật đẹp: hóa thân thành ngọn lửa sưởi ấm buổi chiều đông, nhen lên lòng biết ơn sâu sắc của người ở lại.
Xin trân trọng giới thiệu bài thơ: Nón Mê.
Nón Mê
Mưa
dầm, nắng dãi, trời say,
Nón
mê bạc trắng cạn ngày thanh xuân.
Vành
tre nứt rạn nửa phần,
Lá
gầy phơi mối nếp hằn thời gian.
Nhớ
ngày nón mới vừa đan,
Trắng
phau sắc lá, mịn màng đường kim.
Theo em nghiêng nón giấu tim,
Vành che khuất cả cái nhìn duyên quê.
Gánh
ngàn sợi nắng trưa hè,
Che
vai áo ấy lối về đường xa.
Hứng
bao giọt lệ nhạt nhòa,
Chở
che giông bão đi qua đời người.
Bây
giờ nón cũ, người ơi!
Quai
sờn đã đứt, vành rời ngón tay.
Trần gian nón mới đổi thay,
Góc lơ đãng bỏ, hao gầy tháng năm.
Nhện
giăng, sương lạnh âm thầm,
Bàn tay xưa cũ chai sần nhặt lên.
Thương
tình ngày tháng bôn ba,
Củi khan, nhóm bếp chiều tà gió đông.
Lửa
nhen từ cọng tre cong,
Khói
thơm mùi lá, ấm lòng chiều buông.
Trọn đời dãi nắng dầm sương,
Cháy
lòng sưởi ấm, một đường khói bay...
(Quang Đặng - YM, chiều 13.06.2026)
Có những buổi chiều khép lại trang giáo án, tôi một mình đối diện với triền đê sông Hồng lộng gió. Nhìn dòng nước đỏ nặng phù sa miệt mài chảy, lòng tôi chợt gợn lên niềm hoài cảm: Liệu trước những đổi thay của thời cuộc, dòng sông thực tại có còn giữ trọn nét duyên dáng nguyên bản của ngày xưa?
Giữa khoảng lặng suy tư ấy, một mối duyên lành gõ cửa khi tôi tình cờ đọc được dòng tin nhắn của thầy Trần Anh Thơ trong nhóm Zalo CLB Văn Thơ HUBT:
“Trăm năm tuyết trắng mùa đông
Pushkin còn đó như dòng sông thơ”.
Hai câu thơ hiện diện giữa mùa hè Hà Nội chợt đánh thức trong tôi một giao cảm diệu kỳ. Dòng sông hữu hình có thể đổi dòng, nhưng dòng sông thi ca của Aleksandr Pushkin thì vĩnh viễn vẹn nguyên, kiêu hãnh chảy qua mọi băng giá thời gian.
Càng kỳ lạ hơn khi vũ trụ dường như đã sắp đặt một sợi dây liên kết vô hình vượt qua hai thế kỷ: “Mặt trời thi ca Nga” chào đời ngày 06/06/1799, và dẫu cách biệt trăm năm, tôi cũng được đón ngày sinh vào đúng khoảnh khắc này của đất trời. Sự tương phùng định mệnh ấy phải chăng chính là tiếng gọi từ quá khứ, thúc giục tôi viết nên bài thơ này?
Từ bến thực sông Hồng, nương theo cánh buồm hoài niệm, tôi xin kính dâng nén tâm hương đồng điệu này lên Người – bậc đại thi hào của Xứ sở Bạch Dương.
Dòng Sông Thi Ca
(Aleksandr Sergeyevich Pushkin: 6/6/1799 - 10/2/1837)
Trăm năm tuyết trắng mùa đông,
Pushkin còn đó như dòng sông thơ.
Nước Nga một thuở mộng mơ,
Chở che tiếng mẹ, bến bờ ca dao.
Hành trình qua những gian lao,
Lệnh đày viễn xứ, nghẹn ngào tuyết sương.
Vì danh dự, chẳng nhún nhường,
Ngã xuống trên tuyết, mở đường tương lai.
Nước xanh gửi cánh thuyền ai,
Tình yêu tinh khiết sáng soi tấm lòng.
Thủy chung son sắt một dòng,
Dẫu tình xa cách, bão bùng chẳng phai.
Cuộn trào thác dữ dặm dài,
Ngợi ca công lý, miệt mài tự do.
Cánh chim đại úy bơ vơ,
Vượt qua dông bão, cập bờ vẻ vang.
Uy nghiêm tượng đá cung vàng,
Ngựa đồng tung vó, rộn ràng Cố vương.
Sông trôi qua mọi vết thương,
Lắng phù sa lại dọc đường dân gian.
Bao nhiêu con chữ nồng nàn,
Là bấy nhiêu giọt lệ tràn tình thương.
Thấm vào lòng đất quê hương,
Khơi nguồn mạch sống, mở đường ngày mai.
Đài bia không khắc bằng tay,
Mà bằng câu hát tháng ngày ngân vang.
Sông thơ chảy mãi thênh thang,
Ngàn năm sóng vỗ... hồn mang tình người.
(Quang Đặng – Bên bến thực sông Hồng, Yên Mỹ, 06.06.2026)
Vọng bái bậc tiền nhân khi chạm ngưỡng tuổi tri thiên mệnh.
-------------------*****-------------------
Về bài thơ “Dòng Sông Thi Ca” –
Mấy lời thưa lại cùng bạn đọc
1.
Cội nguồn và Linh hồn Nga (Khổ 1)
“Tuyết
trắng” & “Dòng sông thơ”: Mượn hình ảnh thiên nhiên đặc trưng của Xứ sở Bạch
Dương để làm nền, đồng thời ví cuộc đời của Pushkin như một dòng sông chảy mãi
cùng thời gian.
“Chở
che tiếng mẹ, bến bờ ca dao”: Gợi nhắc công lao của Pushkin trong việc gìn giữ
và nâng tầm ngôn ngữ Nga. Ông đã đưa lời ăn tiếng nói thuần túy của nhân dân và
chất liệu văn hóa dân gian vào thơ ca, tạo nên nền móng cho văn học hiện đại.
2.
Bi kịch và Khí tiết (Khổ 2)
“Lệnh
đày viễn xứ”: Phản ánh những thăng trầm lịch sử có thật khi nhà thơ bị lưu đày
vì tư tưởng tự do.
“Ngã
xuống trên tuyết”: Tái hiện những giây phút cuối cùng đầy bi tráng của Pushkin
trong trận đấu súng bảo vệ danh dự. Sự ra đi ấy không vô ích mà đã “mở đường
tương lai”, thức tỉnh tinh thần cho các thế hệ sau.
3.
Những điển tích từ thế giới tác phẩm (Khổ 3, 4, 5)
Các
khổ thơ này cố gắng lồng ghép những dấu ấn từ các kiệt tác để đời của ông:
“Tình
yêu tinh khiết... chẳng phai” (Khổ 3): Gợi cảm hứng từ bài thơ tình bất hủ “Tôi
yêu em” – một tình yêu cao thượng, thủy chung, vượt qua mọi bão giông và khoảng
cách.
“Cánh
chim đại úy bơ vơ” (Khổ 4): Nhắc nhớ đến truyện dài “Con gái viên đại úy”, nơi
các nhân vật phải vượt qua sóng gió thời cuộc để giữ trọn lòng trung thành,
công lý và tình yêu.
“Ngựa
đồng tung vó” (Khổ 5): Lấy hình ảnh từ bản trường ca “Kỵ sĩ đồng”. Dù viết về lịch
sử hay vương quyền, đích đến cuối cùng vẫn là những giá trị nhân văn lắng lại
làm “phù sa” dọc đường dân gian.
4.
Sự bất tử của Tình người (Khổ 6, 7)
“Giọt
lệ tràn tình thương”: Khẳng định giá trị cốt lõi trong thơ Pushkin chính là
lòng nhân ái và sự đồng cảm sâu sắc với số phận con người.
“Đài
bia không khắc bằng tay”: Ý thơ mượn từ bài “Đài kỷ niệm” của chính Pushkin. Những
công trình vật chất có thể phai mờ, nhưng đài kỷ niệm bằng “câu hát”, bằng tâm
hồn được lưu truyền trong lòng công chúng thì sẽ trường tồn.
Cốt
lõi ý nghĩa: Từ thiên nhiên Nga đến thế giới kiệt tác của Pushkin, bài thơ đúc kết một hành trình vĩ đại: Làn tuyết năm 1837 chỉ có thể khép lại một cuộc đời, nhưng không thể ngăn được dòng sông thi ca mang cốt cách và lòng nhân ái của ông chảy mãi đến ngàn năm.
Có những sự gặp gỡ trong đời nhẹ nhàng như
một cái duyên, và cũng có những khoảnh khắc tĩnh lặng đủ để người ta cảm nhận
được sự thuần khiết của một tình bạn chân thành.
Đêm nay, khi ngoài
trời đang trút xuống những cơn mưa, tôi bất ngờ nhận được một bức ảnh từ người
bạn thân thiết, kèm theo dòng tin nhắn giản dị mà ấm áp: "Tặng cậu hoa lộc vừng trắng
trong mưa đêm". Trong màn mưa giăng mờ ảo, những chuỗi lộc vừng trắng
(hay còn gọi là chiếc hoa trắng) hiện lên vừa mong manh, vừa kiêu sa. Loài hoa
này vốn mang một cá tính rất riêng - chúng lặng lẽ chọn bóng đêm để nở rộ, âm
thầm tỏa hương thơm thanh khiết rồi lại khẽ khàng rụng rơi khi ban mai vừa
chớm.
Cơn mưa đêm dữ dội
ngoài kia không làm phai đi sắc trắng, mà ngược lại, như một chất xúc tác làm
bừng sáng lên vẻ đẹp kiên cường, tao nhã của hoa. Ngắm nhìn những cánh hoa mỏng
manh dệt thành một thảm ngọc tinh khôi dưới thềm nhà, trong lòng tôi trào dâng một
cảm xúc khó tả về sự thấu hiểu và đồng điệu. Chính khoảnh khắc này, trong sự
yên bình của một đêm muộn, những vần thơ lục bát đã tự nhiên tìm về, như một
lời tri ân gửi đến một người tri kỷ, một tình bạn trong sáng và vẹn nguyên qua
năm tháng.
Xin gửi tặng lại
cậu, và gửi lại đêm mưa khoảnh khắc bình yên này:
Hương Đêm Tri Kỷ
Mưa
giăng mờ ảo màn đêm,
Lộc
vừng trắng muốt dịu êm bên thềm.
Hoa
bay theo gió êm đềm,
Đọng
bao tinh túy dịu mềm dòng thơ.
Tình
bạn trong sáng như mơ,
Trải
qua mưa nắng, chẳng mờ lòng son.
Dẫu
cho vật đổi sao dời,
Tri
âm tri kỷ, suốt đời bình an.
(Quang
Đặng – Đêm muộn, 12.06.2026)
Người ta nói, thanh xuân giống như một cơn
mưa rào, dù có bị cảm lạnh bạn vẫn muốn đắm mình trong đó một lần nữa. Và có
một nơi, suốt 30 năm qua, cơn mưa ấy chưa bao giờ ngưng tạnh dưới bóng cây xanh
nhà A.
Bạn có từng yêu một nơi chốn đến mức nhìn vệt nắng nghiêng soi cũng thấy một bức họa thanh? Bạn có từng thương những con người cùng bạn đi qua giông bão, chẳng màng vinh danh, chỉ cần một cái nắm tay là đủ ấm?
Đừng đọc “Bản Hòa Ca Khoa Anh A” nếu bạn sợ mình sẽ bật khóc
vì nhớ một thời tuổi trẻ đã từng đan nghìn kỷ niệm, dệt tình chung như thế...
Bản Hòa Ca Khoa Anh A
Nhà A sảnh rộng, nắng tràn mi,
Hầm hập trời trưa, chẳng quản gì!
Váy thắm lung linh, ngời dáng ngọc,
Tay nắm bàn tay, nhịp chân đi.
Thương người mẹ trẻ, bận con thơ,
Tiếng hát hòa vào ánh mắt chờ.
Ngày nối dài đêm, trăng vẫn sáng,
Chung khảo vươn mình, thỏa ước mơ
Thước phim gom lại dải bình yên,
Nước non ngàn dặm dệt nét duyên.
Câu hò, điệu lý, làn quan họ,
Lời ca ngọt lịm, nối ba miền.
Tà áo tung bay rợp sắc hồng,
Hành lang vắng gió vẫn chờ trông.
Ánh mắt trao nhau lời hẹn ước,
Đan nghìn kỷ niệm, dệt tình chung.
Khát vọng dâng trào, vút tiếng ca,
Sắt son nguyên vẹn giữa lòng ta.
Chẳng đợi vinh danh ngôi vị nhất,
Tổ ấm Kinh Công - một mái nhà.
Mai này sân khấu rợp ánh vàng,
Điệu nhạc reo vui, nhịp rộn ràng.
Tiếng hát hôm nay còn vọng mãi,
Thắp sáng niềm tin, chạm vinh quang!
Nhà A vẫn đó, bóng cây xanh,
Vệt nắng nghiêng soi bức họa thanh.
Cháy rực tuổi xuân tươi thắm nhất,
Ba mươi năm ấy… đượm tình Anh!
(Quang Đặng - YM, 12.6.2026)
VỊNH TRỤC CẢNH QUAN Chợ cóc dẹp rồi, thuế ngút tăng, Dòng sông quy hoạch rối tơ nhằng. Đường xa cát bụi, xe dồn lối, Bếp lạnh ...
.jpg)
