QUA MẤY ĐẠI DƯƠNG, VỀ NGHE
SÓNG BÃI
Người
ta vẫn bảo dân ngoại ngữ thường tư duy bằng những cấu trúc logic phương Tây,
còn tôi – một cô giáo Văn quanh năm bầu bạn với điển tích, điển cố – lại chưa
từng nghĩ sẽ gắn bó đời mình với một thầy giáo tiếng Anh. Vậy mà cái duyên cứ
thế đến, nhẹ nhàng như gió heo may đơm bông. Ít ai biết rằng, động lực đưa anh
– thầy Đặng Đức Quang (Bút danh: Quang Đặng) – đến với những vần thơ lục bát
đầu tiên chính là để “chinh phục” trái tim cô nữ sinh sư phạm Văn năm ấy. Từ
mối tình đầu trong trẻo đến người bạn đời tri kỷ, tôi đã lặng lẽ ngắm nhìn hành
trình “qua mấy đại dương” của anh, để rồi nhận ra, đích đến cuối cùng của người
đàn ông ấy vẫn là tư thế ung dung tự tại, quay “về nghe sóng bãi” của tâm hồn.
“Qua
mấy đại dương” – Tri thức thế giới và lòng tử tế thầm lặng
“Đại
dương” trong cuộc đời anh không chỉ là khoảng cách địa lý của những năm tháng
thanh xuân du học tại Bristol cổ kính, những chiều trên xe buýt đỏ ở London,
hay hoàng hôn biển Bondi, Sydney. Đó còn là đại dương bao la của tri thức và
ngôn ngữ. Qua hơn hai thập kỷ tận tụy trên bục giảng, anh chọn tâm thế người
đồng hành thầm lặng, hướng học trò đón gió thời đại bằng tư duy giản dị: “Muốn
bay cao phải biết gấp cánh từ vựng, muốn bay xa phải no gió ngữ pháp.”
Nhưng
điều khiến tôi trân trọng nhất ở anh chính là cái gốc nhân văn không bao giờ
dịch chuyển. Qua những năm tháng phiên dịch hay giảng dạy, anh thấu hiểu ngôn
ngữ sinh ra là để con người xích lại gần nhau. Học trò thương anh ở những cử chỉ
quan tâm rất nhỏ: những chiếc bánh mì con con đặt ở cuối lớp trong các ca học
muộn oi nồng dưới mái tôn hầm hập năm xưa hay giảng đường hiện đại ngày nay. Sự
tử tế thầm lặng ấy hiện hữu tự nhiên như bài học về tình người, gửi gắm niềm
tin rằng đi qua gian nan, tri thức mới chưng cất thành quả ngọt.
“Về
nghe sóng bãi” – Chữ tình thắp lửa giữa khoảng trời HUBT
Sau
những dặm dài lữ thứ, khi rũ bỏ bộn bề công việc, anh chọn quay về neo đậu tâm
hồn vào thể thơ truyền thống. Tôi nhớ những buổi tối muộn, khi tiếng dương cầm
với bản “Für Elise” vừa dứt, anh khẽ kéo ghế ngồi lại gần tôi, tựa vai
nhau tâm tình về con đường sáng tác. Anh cười hiền, bảo ngày đầu viết chẳng
nghĩ mình làm thơ, chỉ như kẻ đi đường nhặt nhạnh từng chút vụn vặt cuộc sống
rồi thả vào trang giấy.
Từ
những dòng cảm xúc thô mộc ấy, anh may mắn nhận được sự đồng điệu từ những
người thầy, người bạn tại Câu lạc bộ Văn Thơ HUBT. Thơ anh được nuôi dưỡng bằng
đạo lý tri ân và sự đối thoại tinh thần sâu sắc. Đọc thơ tiền bối, tâm hồn anh
rung động nhịp nhàng: anh lặng người trước nét chữ “côi cút giữa núi thẳm
rừng sâu” của thầy Trần Anh Thơ; thấu cảm cái “say giản dị mà sâu thẳm”
trong thơ thầy Nguyễn Quảng. Và đặc biệt, khi nhà thơ Đỗ Trọng Thiều viết những
dòng vô thường từ giường bệnh, anh liền họa lại bằng tất cả niềm thành kính:
“Chở
bao lớp người qua mùa bão nổi,
Mà
vẹn nguyên vẫn giữ trọn tấm lòng.”
Chính
“đời sông” lặng thầm ấy đã chảy tràn qua các mối thâm tình dưới mái trường
HUBT. Đặt ở vị trí trân quý nhất trong lòng anh là anh Nguyễn Văn Long đến từ
Trung tâm Truyền thông – một trí thức mang chiều sâu lặng thầm từ chiếc nôi
Triết học, người luôn “văn tinh võ luyện”, gói trọn phong vị trà sen, khói trầm
vào những vần thơ bác học để đồng điệu cùng người bạn tri kỷ qua giấc chiêm bao
về người cha hiền. Mạch nguồn nghĩa tình ấy nối dài, hóa thành lời chúc mừng
sinh nhật “nam thần” Nguyễn Đức Toàn kiên định trước bão giông tài chính; thành
tiếng ca ngợi thầy Phạm Đức Diễn vững thâm niên truyền lửa ngôn từ. Đó còn là
vần thơ chúc bình an gửi đồng nghiệp Nguyễn Hường sớm mai trở lại bục giảng sau
cơn bạo bệnh, hay cái chạm tay chia sẻ cùng trang văn Nguyễn Nhật Ánh của cô
Hải An. Ngay cả nét đẹp tần tảo của chị Lê Thịnh nơi bếp hồng nhà ăn trường
cũng đi vào lục bát của anh bằng tất cả sự nâng niu.
Tiếng
sóng trong thơ anh vốn là tiếng vỗ của dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa, là mùi
bùn non ngấm vào ký ức đứa trẻ chăn trâu nơi bãi bồi Yên Mỹ, Thanh Trì thuở
nào. Để rồi khi đứng trước một cơn mưa rào thường nhật, chứng kiến bánh xe thời
gian lặng lẽ vần xoay, anh lại trầm ngâm suy ngẫm, nhận ra giá trị thiêng liêng
của tình người giữa dòng chảy vô thường:
“Người như giọt nước long lanh,
Chỉ còn thương mến hóa thành bình yên.”
Ở
anh là sự dung hòa giữa nét mềm mại của trang thơ và khí chất mạnh mẽ của người
học võ, chơi thể thao. Bước vào ngưỡng tuổi năm mươi, những giờ rèn luyện bền
bỉ trên sân cầu lông, pickleball hay câu lạc bộ gym đã bồi đắp cho anh cốt cách
nhẫn nại. Anh tìm đến võ thuật và thể thao để đối thoại với chính mình: “Thắng
người một thuở, thắng mình ngàn năm.” Bản lĩnh ấy giúp anh giữ tâm vững
chãi trước sóng gió. Để rồi khi đồng điệu cùng ý thơ “Chén Càn Khôn” của
thầy Trần Đình Bích, anh tự tại chọn cho mình tâm thế ngông mà tỉnh, sẵn sàng
dốc ngược cả càn khôn vào một chén đời đầy nhân nghĩa.
Ba
mươi năm HUBT – Lối về của những bình yên
Mùa
thu năm 2026, trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội (HUBT) tự hào đánh
dấu chặng đường 30 năm thành lập. Gần hai mươi năm đồng hành cùng Khoa Tiếng
Anh A, anh đã gửi lại thanh xuân trên từng vệt phấn mờ nơi hành lang giảng
đường quen thuộc. Hướng tới đại lễ, hồn thơ anh hòa chung vào khúc tráng ca “Rạng
Ngời Ánh Quang Kinh Công”. Anh kính cẩn viết về thuở dựng nghiệp đầy gian
khó của cố Giáo sư Trần Phương; anh reo vui chứng kiến dòng chảy tri thức mở
rộng từ bến Vĩnh Tuy đến đất Từ Sơn, và tự hào hòa nhịp cùng mái trường đang
mạnh mẽ chuyển mình số hóa, khai phóng tư duy trong kỷ nguyên mới.
Trong
viễn cảnh của những ngày vui ấy, sau khi những thanh âm náo nhiệt khép lại,
người thầy ấy vẫn sẽ chọn đứng lặng lẽ dưới tán cây sân trường, tự tại như
chính nếp nhà sàn mang tên Mộc Vân Quang anh dựng giữa thung lũng mây
ngàn Hòa Bình – nơi thảnh thơi đón đợi một cuộc đời bình lặng.
Trọn
vẹn một hành trình, anh chính là minh chứng cho câu nói mình từng viết trong
tản văn: “Không phải ai cũng cần đi thật xa để chạm tới những chân trời rộng
lớn. Có những người, chỉ cần đứng yên trên một bãi bồi cũ... mà vẫn nghe được
tiếng sóng gọi đời mình.”
Mái
tóc anh nay đã điểm vài sợi bạc, nhưng ngọn lửa nghĩa tình và nụ cười hiền hậu
chưa bao giờ vơi cạn. Anh vẫn ở đây, vừa là người thầy kiên định trên bục
giảng, vừa là người đàn ông tĩnh lặng bên tách cà phê đón ngày mới – lặng lẽ
gạn đục khơi trong giữa sương gió cuộc đời để giữ lại cho riêng mình, cho tôi,
và cho HUBT một khoảng trời bình an.
(Mộc Vân Quang - HN, 23.6.2026)
