GỐC ĐÊ VÀ CỬA SÓNG

 

Có những ký ức không bao giờ phai màu. Chúng nằm yên như một thước phim cũ, không ồn ào, không vội vã — chỉ đợi một ánh nhìn chạm khẽ là bừng sáng. Câu chuyện của tôi không bắt đầu từ những giảng đường xa hoa, mà từ mùi đất phù sa sông Hồng sau mỗi mùa nước đổ — thứ mùi vừa nồng, vừa ấm, như giữ lại trong đó cả một tuổi thơ chưa kịp gọi tên.

Tôi của năm tháng ấy là một cậu bé chăn trâu, nhỏ bé giữa bãi vắng. Thế giới khi ấy không rộng hơn triền đê phủ cỏ may, không xa hơn lũy tre làng xanh ngắt, không sâu hơn tiếng nghé ngọ gọi nhau lúc chiều xuống. Nhưng có một điều mà chính tôi cũng không hiểu: giữa cái bình yên ấy, trong lòng một đứa trẻ lại luôn có một nỗi “vẫy vùng” rất khẽ.

Tôi thường đứng trên đê, nhìn con sông chảy mãi về phía không tên, và tự hỏi — bên kia dòng nước ấy, thế giới rộng đến đâu?

Bên sông cậu thả thơi lòng,
Chăn trâu bãi vắng, ngược dòng mây trôi.
Có khi gió thốc ngang trời,
Mang theo một thoáng — gọi mời đi xa.

Hành trình ấy chưa bao giờ bằng phẳng. Khi mới sáu tháng tuổi, tôi đã đi qua một ca phẫu thuật mà sau này người lớn kể lại như một lằn ranh mong manh giữa có và không. Vết sẹo còn lại trên cơ thể không lớn, nhưng đủ để tôi mang theo suốt đời — không phải như một dấu tích của đau đớn, mà như một lời nhắc âm thầm: mình đã từng yếu ớt đến thế, và cũng đã từng vượt qua.

Có lẽ chính từ đó, trong tôi hình thành một thứ sức bền lặng lẽ. Không phải là sự mạnh mẽ ồn ào, mà là một niềm tin rất nhỏ nhưng không tắt — rằng con người ta, nếu không buông mình, thì luôn có thể đi tiếp.

Rồi một ngày, cậu bé đứng trên triền đê năm nào bước ra khỏi lũy tre làng. Bristol đón tôi bằng những con đường lát đá ẩm lạnh, những chiều gió thổi hun hút qua những dãy nhà mang dấu vết thời gian. Ngồi trên tầng hai của chiếc xe buýt đỏ, tôi nhìn thành phố trôi qua — đẹp, cổ kính, và… xa lạ.

Có những đêm mùa đông, tôi ngồi một mình bên cửa sổ, tay lật từng trang Shakespeare mà lòng lại trôi về một bãi sông nào đó rất xa. Giữa những câu chữ kinh điển và một nỗi nhớ không gọi thành tên, tôi hiểu ra một điều giản dị: đi xa không phải lúc nào cũng là để khám phá thế giới, mà đôi khi là để nhận ra mình đã thuộc về đâu từ rất lâu rồi.

Lời của cô Helen, giáo viên dạy môn Văn hóa Anh, vẫn theo tôi đến tận bây giờ:

“Học không chỉ để gặt hái thành công, mà còn để trở thành một con người giàu lòng trắc ẩn.”

Thầy đi lặng lẽ tháng năm,
Ươm mầm con chữ, âm thầm sớm khuya.
Đò đưa tri thức sang kia,
Có khi chẳng biết — người về hay không.

Ngày trở về, tôi không mang theo điều gì lớn lao. Chỉ là một cảm giác rõ ràng hơn về con đường mình đang đi. Từ cậu bé chăn trâu năm nào đến người đứng trên bục giảng hôm nay, đó không phải là một bước nhảy, mà là một hành trình dài — đi qua phù sa, đi qua sóng gió, và đi qua chính những giới hạn của bản thân.

Nếu một ngày bạn ghé qua làng Yên Mỹ, tôi sẽ không kể về những nơi mình đã đi qua. Tôi chỉ đưa bạn ra triền đê, nơi con sông vẫn lặng lẽ chảy như ngày cũ.

Biết đâu, giữa một cơn gió thoảng, bạn sẽ thấy trong mình có điều gì đó đang cựa quậy — một giấc mơ tưởng như đã ngủ quên.

 

Và khi ấy, có thể bạn sẽ hiểu:

Không phải ai cũng cần đi thật xa để chạm tới những chân trời lớn.

Có những người, chỉ cần đứng yên trên một bãi bồi cũ...

Mà vẫn nghe được tiếng sóng gọi đời mình.

(Quang Đặng - YM, 28.3.2026)