LỜI BÌNH – CHÉN CÀN KHÔN
Chén Càn Khôn không phải là bài thơ về rượu. Đó là bài thơ về tư thế của con
người trước đời sống. Ở đó, rượu chỉ là cớ, chén chỉ là hình,
còn điều được rót đầy chính là nhân sinh quan của một trí tuệ từng trải.
“Dốc ngược càn khôn cả chén này” – câu thơ mở ra không
gian của một hành động tưởng như ngông, nhưng thực chất lại rất tỉnh. Đó là cái
tỉnh của người đã đi đủ xa để hiểu rằng: đời sống không thể đo bằng được–mất,
hơn–thua, mà bằng độ rộng của tấm lòng. Ngũ hành được “bày lên nướng thế
môi”, trăng sao được “ném vào đáy chén” – thế giới được thu nhỏ không phải để
chiếm hữu, mà để đối thoại. Con người trong bài thơ không uống để trốn
đời, mà uống để đối diện với đời một cách trọn vẹn hơn.
Âm hưởng đi cùng bài thơ không lên cao, không đẩy cảm
xúc, mà chọn cách đi chậm và trầm, như một dòng ngầm chảy dưới chữ. Những
hợp âm tiết chế, nhịp đều và sâu, tạo ra khoảng lặng cần thiết để từng câu thơ
tự ngân vang. Chính sự không phô diễn ấy khiến bài thơ hiện lên đúng bản chất
của nó: say
mà không loạn, ngông mà không rỗng, sâu mà không nặng.
Ở khổ cuối, khi “say nghĩa, say tình, say trời đất”,
cái say đã vượt khỏi men rượu. Đó là cái say của nhân tâm gặp nhân tâm, của tri
kỷ chạm tri kỷ – một trạng thái hiếm hoi trong đời sống hiện đại vốn chật chội
và phân mảnh. Nhạc điệu ở đoạn này không cần cao trào, bởi bản thân câu chữ đã đủ
đầy. Nhạc chỉ làm một việc duy nhất: giữ cho người nghe không rơi khỏi mạch suy tưởng.
Chén Càn Khôn, vì thế, là bài thơ của người đã hiểu rằng:
Tỉnh sâu
mới dám say lớn.
Và chỉ
người thật sự tỉnh, mới đủ bản lĩnh dốc ngược cả càn khôn vào một chén đời.
CHÉN
CÀN KHÔN
Trần Đình Bích
Dốc ngược càn khôn,
cả chén này.
Ta đem thế giới ngâm thành rượu,
Bày ngũ hành lên nướng thế môi.
Một mai gặp được người tri kỷ,
Rượu, mồi dọn sẵn, uống say chơi.
Ta ném trăng sao vào đáy chén,
Để gió bên thềm hóa tiệc vui.
Đất rộng, trời cao là bằng hữu,
Uống thêm dăm chén, mặc đời trôi.
Ngẫm thế sự kia như đốm lửa,
Chợt bùng, chợt tắt, hóa hư vô.
Chỉ giữ tấm lòng đừng nhỏ hẹp,
Cạn ly tri kỷ, kệ cơ đồ.
Gặp được nhân tâm, tình chung nhịp,
Dẫu trăm năm nữa hẵng còn say.
Say nghĩa, say tình, say trời đất,
Dốc ngược càn khôn cả chén này!
(Ven Hồ Tây, 14.01.2026)
HỌA THƠ "CHÉN CÀN KHÔN"
Vũ Hà
Anh
đem thế giới ngâm thành rượu,
Còn đâu tri kỷ để cùng say?
Nhặt khoan nhắn gửi người quân tử,
Dốc chén càn khôn thấu tình này?
Dzienenglish
Anh
đem thế giới ngâm thành rượu,
Còn đâu tri kỷ để cùng say?
Nhặt khoan nhắn gửi người quân tử,
Dốc chén càn khôn thấu tình này.
Người ở phương nào, trăng lạc bóng,
Ta ngồi cuối gió, rót đêm say.
Rượu còn, nghĩa cũ còn chưa cạn,
Chỉ thiếu bàn tay chạm chén này.
Minh Châu Trần
Ta
mượn chén say nhìn thế sự,
Men nồng hong ấm mảnh hồn thơ.
Trăm năm mấy kẻ cùng chung mộng,
Một khắc tương phùng đã đủ no.
Gió cuốn ưu phiền ra cuối bãi,
Trăng treo tri kỷ giữa lưng trời.
Rượu vào quên hết điều hơn thiệt,
Chỉ giữ trong tim một chữ “người”.
Được mất tựa sương tan buổi sớm,
Vinh nhục như mây gió cuối chiều.
Nhấp cạn cho tròn câu nghĩa khí,
Cạn rồi, đời vẫn cứ tiêu diêu.
Nếu còn gặp nữa, xin cùng uống,
Dẫu bạc mái đầu vẫn chẳng nguôi.
Say một chén này cho trọn kiếp,
Nhân gian đảo ngược, vẫn là vui.
.png)
.png)
.png)
.png)
.jpg)