NGHE BIA ĐÁ

 

Có những ngày, giữa muôn vàn tiếng ồn của hôm nay, tôi chợt thấy mình lặng đi trước lịch sử. Lịch sử chưa bao giờ chỉ là những trang giấy đã khép lại. Đó là ký ức của bao phận người từng sống, từng yêu thương, từng đau đớn, và có người đã gửi cả tuổi xuân, máu xương mình vào lòng đất.

Người sống nhìn quá khứ qua nhiều lăng kính — có thể ngợi ca, phản biện, bổ khuyết những điều còn khuất lấp. Nhưng dù đứng ở đâu, có lẽ trước lịch sử, điều cần nhất vẫn là một tấm lòng chính trực và công bằng: không lấy vòng hoa che đi vết khuất, cũng không vì những được mất hôm nay mà xóa nhòa công lao người đi trước.

Bởi chữ nghĩa thuộc về người đang sống, còn người nằm xuống đã vĩnh viễn không thể trở về để phân giải cho chính mình.

Trước khi đặt bút viết một dòng về quá khứ, có lẽ ta cần biết cúi đầu im lặng trước những hàng bia — để nghe điều đá không thể nói, và nghe tiếng dội lại từ chính lương tâm mình.

Từ nỗi niềm ấy, “Nghe Bia Đá” ra đời — như một lời tự nhắc mình về sự thật, lòng biết ơn và lương tri của người đang sống. 

 

 

NGHE BIA ĐÁ

Chiều xuống hàng bia lạnh bóng người,
Cỏ non vừa khép một chân trời.
Tên ai còn khắc trong lòng đá,
Tuổi đã nằm yên dưới đất rồi.

Sông vẫn qua làng như thuở trước,
Phù sa bồi lở mấy bờ trôi.
Có người gửi tuổi vào con nước,
Cho một mùa sau lúa lại ngời.

Trang cũ mở ra, hương giấy cũ,
Bàn tay chầm chậm lật thời gian.
Mực đen đôi lúc nghiêng theo bút,
Bia đá ngoài kia vẫn thẳng hàng.

Một chữ thêm vào, sông khác bóng,
Một dòng gạch xuống, núi chùng vai.
Người nằm đâu thể về phân giải,
Gió lật cỏ hoang suốt tháng ngày.

Đừng lấy vòng hoa che vết khuất,
Cũng đừng vì giận xóa công người.
Trăng in đáy nước, trăng còn đó,
Mây phủ chân trời, trời vẫn trời.

Có chiếc áo cao che bóng thấp,
Có bàn chân đất giữ lòng ngay.
Danh vị rồi cũng phai trên giấy,
Nghĩa lớn còn xanh giữa cỏ cây.

Đêm muộn lầu cao một ánh vàng,
Một người ngồi lặng lật từng trang.
Ngoài song con nước trôi không nghỉ,
Bóng núi xa mờ dưới ánh trăng.

Có lời ngoài cửa chưa kịp thấu,
Nét mực trên trang đã thành câu.
Nếu chỉ lắng nghe điều thuận ý,
E nỗi muôn nhà khuất phía sau.

Xin lật trang xưa bằng tay sạch,
Đừng đem quá khứ dựng thành gươm.
Máu người đã đủ nuôi màu đất,
Đừng để màu xanh nhuốm đỏ thêm.

Mai có trẻ thơ qua nghĩa địa,
Khẽ hỏi tên người dưới cỏ xanh.
Xin người cầm bút nghe bia đá,
Kẻo người nằm xuống chết hai lần.

Quang Đặng - 8.2026