HỌA THANH TÂY HỒ

Giữa thu, khi heo may đã thật sự làm chủ những vòm cây, tôi chọn một quán nhỏ ven Hồ Tây, ngồi bên khung cửa mở ra mặt nước phẳng như tờ giấy còn vương chút nắng. Xa xa, bóng tháp chuông chùa Trấn Quốc in một đường mảnh lên lòng hồ. Tôi mở bản Hà Nội mùa thu (Vũ Thanh, 1980-1981); giai điệu khẽ khàng, dịu êm không làm xao động mặt nước, chỉ đủ làm chiếc lá bỗng nhớ mình đang run.

Âm thanh trước hết đánh thức đôi mắt: hè phố rêu xanh bỗng mềm như khói, mái ngói thâm nâu mơ hồ mùi nắng cũ. Trên tay người qua đường, gói cốm quấn lá sen hé mở, hương thơm mỏng nhưng quyến rũ đến đỗi ta muốn nghiêng người để chạm vào nó. Một bóng áo dài trắng trôi theo con dốc vắng, tà áo khẽ quệt ngang mép hoàng hôn. Thành phố hạ giọng, nói bằng lá, bằng gió, bằng bóng nắng còn vương trên bậu cửa. Tôi ngồi lặng trong ánh sáng mờ, bút buông rơi; câu chữ, nếu tìm đến, cũng chỉ như kẻ theo sau, để lại những dấu giày ngay hàng trên lối mòn tìm về kí ức.

Khi bản nhạc chùng xuống, tôi để Nhớ mùa thu Hà Nội (Trịnh Công Sơn, 1985) nối lời như con đường tiếp vòm lá. Cây cơm nguội vàng dịu dàng bước ra từ bờ tường rêu; mùa cốm xanh khẽ mở nắp ký ức. Trên mặt hồ, tiếng chuông chạm nước, vòng tròn khẽ nở rồi tan – để đôi mắt từ đó biết nhìn sâu hơn. Một chiếc lá vàng tươi bị gió bứt khỏi cành, xoay tròn một vòng, đôi khi hai, rồi mới chạm đất - đẹp lạ lùng! Thì ra có những điều chỉ đẹp đúng khoảnh khắc ta sắp buông tay.

Thành phố đổi màu rất chậm. Đèn phố lên dần – mỗi chiếc là một nốt sáng trên khuông cây; gió lật trang nhạc với nhịp độ của người biết kiên nhẫn. Mùi hoa sữa từ đâu bay đến, nồng nàn, dịu ngọt cả không gian. Qua ô kính bật đèn, bữa tối bắt đầu: một người khép cuốn sách đúng chỗ đánh dấu, một bó hoa được đặt gọn vào chiếc bình men ngà, một chiếc bánh nóng được nâng bằng cả hai bàn tay. Không ai thốt “đẹp quá”, cũng chẳng ai rủ “hãy ghi lại đi” – cái đẹp tự chọn bến lặng để neo mình.

Hoàng hôn lui vào sắc tím. Bản nhạc tắt, dư âm vẫn trú trong khoảng lặng. Trên tay vịn gỗ, một giọt sương lặng yên, khẽ nâng ngôi sao đầu tiên vừa thức. Lá vẫn tiếp tục rơi mà không gây tiếng động. Tôi khép cửa sổ; ngoài kia, thành phố mở theo một cách khác: lặng lẽ, ân cần, kiên nhẫn.

Đường về, thành phố nói thứ ngôn ngữ chỉ nghe thấy khi bước nhẹ: tiếng guốc vọng từ ngõ nhỏ – mỏng như giấy dó; mùi khói bếp cài vào cổ áo – ấm như bàn tay thân thuộc; mép gạch vỡ lộ màu đất son – ngay nơi ta từng vô tình đi qua. Tôi tưởng mình đang nghe nhạc – hóa ra thành phố đang đưa nhịp cho mình thở chậm. Tưởng mình đang viết – hóa ra con chữ chỉ là sợi chỉ mảnh khâu lại những đoạn rời vừa được âm thanh dắt đến. Nếu có điều gì cần giữ lại, thì chỉ là một tempo mới của nhịp tim, như tiếng thì thầm chạm vào miền ký ức đã lâu không gọi tên.

Quang Đặng

Hồ Tây – Trăng soi mặt nước – Thu 2025