NAM ĐÀN TỨ HỔ

 

BÓNG NGƯỜI KHÍ PHÁCH MỘT THỜI

Có những vần thơ chỉ ngắn bốn câu mà sức ngân dài như tiếng trống vọng qua thế kỷ. Đó là bốn câu thơ tôn vinh những bậc sĩ phu đầu thế kỷ XX:

Thông minh bất như Sắc
Tài hoa bất như Quý
Uyên bác bất như San
Cường ký bất như Lương

Trong bốn câu chữ vắn tắt ấy, ta thấy thấp thoáng cả một tượng đài. Nguyễn Sinh Sắc – trí tuệ uyên thâm và nhân cách thanh liêm, thân sinh của Bác Hồ, để lại hình ảnh một người quan thương dân như con. Vương Thúc Quý – phong nhã, tài hoa, như ánh gió lành thổi vào phong trào duy tân. Phan Bội Châu – Phan Bội San – uyên bác, thao lược, dám mở lối đưa dân tộc ra biển lớn. Và Phan Chu Trinh – chí khí cứng cỏi, nhưng nhân nghĩa hiền hòa, khát khao cải cách để nâng tầm dân trí, dân quyền.

Những con người ấy đều bước ra từ vùng đất Nghệ – Quảng đầy nắng gió, nơi “địa linh nhân kiệt”. Họ chọn những con đường khác nhau, nhưng chung một lý tưởng: cứu nước, cứu dân. Đặt họ trong cùng một vần thơ, ta nhận ra sức mạnh của cả một thế hệ: thế hệ biết sống cho đại nghĩa, biết dùng trí tuệ và chí khí để đổi thay vận mệnh dân tộc.

Đọc lại, thế hệ trẻ hôm nay không chỉ học lịch sử, mà còn thấy mình được tiếp thêm lửa. Bởi những gì làm nên tên tuổi các bậc chí sĩ kia không phải là sự giàu sang hay chức tước, mà là bốn phẩm chất bất biến: trí tuệ, tài năng, tri thức, chí khí. Đó cũng là những hành trang thanh niên Việt Nam cần mang theo khi bước vào kỷ nguyên hội nhập: học tập để sáng tạo, rèn luyện để khẳng định, nuôi dưỡng chí lớn để vượt qua thử thách, và giữ trọn nhân nghĩa để không đánh mất chính mình.

Hãy để quá khứ thành ngọn đèn soi bước cho hiện tại:

Trí sáng như sao đầu núi,
Tài hoa như gió giữa trời,
Chí lớn chẳng ngăn dòng chảy,
Lương tâm còn mãi muôn đời.

Những vần thơ ấy không chỉ ca ngợi quá khứ, mà còn gõ nhịp cho tương lai. Nếu thế hệ trẻ biết lắng nghe, sẽ thấy trong đó một lời gọi: hãy sống xứng đáng với khí phách của cha ông, để mai này, khi lịch sử gọi tên, chúng ta cũng có thể mỉm cười mà đáp lại.

Bóng người khí phách một thời chưa bao giờ xa, mà vẫn lấp lánh trong từng bước chân hôm nay. Và tương lai, chính những người trẻ, sẽ viết tiếp vần thơ của dân tộc.

Quang Đặng

29/9/2025