Khoảng Gió Rất Hiền

Khoảng Gió Rất Hiền

Mẹ ơi…

Chúng con đứng đây tiễn Mẹ mà cứ ngỡ Mẹ chỉ vừa khuất sau hàng cau đầu ngõ. Gió vẫn đưa mùi rơm mới. Chiếc võng tre ngoài hiên vẫn khẽ cọt kẹt như có ai vừa ngồi xuống. Căn bếp cũ còn thoảng mùi khoai sắn luộc. Mọi thứ vẫn ở đó, chỉ có người nhóm lửa đã lặng lẽ đi xa.

Người ta vẫn bảo một đời người dài lắm. Nhưng nhìn lại cuộc đời Mẹ, chúng con chỉ thấy đó là một chuỗi ngày nối nhau bằng những buổi sớm chưa kịp sáng và những đêm khuya chưa kịp ngủ.

Tám mươi sáu mùa xuân, Mẹ đi qua chiến tranh, đi qua đói nghèo, đi qua những năm tháng mà một bữa cơm đủ đầy cũng là điều để mong. Đôi bàn tay Mẹ quen cầm cán cuốc hơn cầm chiếc quạt. Những ngón tay sần lên vì đất, vì nước, vì mùa màng, vậy mà khi vuốt tóc con vẫn nhẹ như gió.

Có những bữa Mẹ nói mình no rồi để nhường thêm một bát cơm cho con. Có những đêm Mẹ thức đến sáng chỉ để đặt lên trán con bàn tay mát lạnh. Mẹ chẳng bao giờ nhắc lại những điều ấy. Mà cũng đâu cần nhắc. Đất nhớ. Cây nhớ. Mái nhà nhớ. Và những đứa con lớn lên trong tình thương ấy cũng nhớ.

Nhưng nếu chỉ kể về sự tảo tần thì vẫn chưa đủ để nói hết về Mẹ.

Ở góc sân đất của làng Yên Mỹ, khi trăng lên khỏi rặng tre, Mẹ lại trở thành một con người khác.

Sân khấu chỉ là vài tấm phên tre dựng tạm. Ánh sáng chỉ có ngọn đèn dầu leo lét. Tiếng trống, tiếng phách đơn sơ vang lên giữa đêm quê. Vậy mà mỗi lần Mẹ cất tiếng hát, cả xóm nhỏ như lặng đi.

Có đêm Mẹ là Thị Kính, nhẫn nhịn đến xót lòng. Có đêm Mẹ hóa thành Thị Mầu, hồn nhiên mà tươi rói như một nhành lúa mới. Có khi Mẹ là Cúc Hoa trong câu chuyện Tống Chân – Cúc Hoa, lặng lẽ giữ trọn nghĩa vợ chồng giữa những tháng năm chia biệt. Rồi lại có lúc Mẹ trở thành Ngọc Hoa trong tích Phạm Tải – Ngọc Hoa, mang theo lòng son và sự thủy chung đến tận cùng của phận người.

Mỗi vai diễn chỉ kéo dài một đêm, nhưng dư âm thì ở lại rất lâu. Chúng con vẫn nhớ bóng Mẹ in lên vách đất dưới ánh đèn dầu, lúc mờ lúc tỏ, chập chờn theo ngọn lửa. Có lẽ từ những đêm ấy, chúng con đã hiểu rằng nghệ thuật không ở sân khấu lớn hay ánh đèn rực rỡ. Nghệ thuật có khi chỉ là một người đàn bà quê đem cả cuộc đời mình gửi vào một câu hát.

Mẹ đi, lá rụng sân nhà,
Gió mang hương bưởi thoảng qua hiên già.
Võng xưa ai hát điệu ca,
Bếp không lửa ấm, chiều tà lạnh tênh...

Mẹ chẳng dạy chúng con bằng những lời cao xa. Mẹ chỉ ru:

“Cây xanh thì lá cũng xanh,
Cha mẹ hiền lành để đức cho con.”

Lời ru ấy theo chúng con lớn lên như mưa ngấm vào đất. Đến khi đủ lớn để hiểu đời, mới biết có những điều tưởng như bình thường lại là gia tài quý nhất. Một câu ca dao. Một nắm thóc giống. Một cách đối đãi với người. Một tấm lòng biết nhường phần hơn cho người khác.

Chúng con lớn lên từ mùi bùn còn bám trên gấu áo Mẹ, từ tiếng chày giã gạo những đêm trăng, từ câu chèo ngân giữa xóm nhỏ, từ bóng lưng còng cúi xuống luống rau mỗi sớm mai.

Giờ đây, nắm đất cuối cùng đã khép lại một cuộc đời.

Nhưng Mẹ đâu có mất.

Mẹ ở trong mùi hoa bưởi mỗi độ tháng Ba, trong cơn gió chiều đi ngang mái hiên cũ, trong tiếng cười của con cháu những ngày sum họp, trong chiếc võng tre vẫn khẽ đung đưa mỗi buổi xế chiều. Có những đêm rất khuya, gió lùa qua hàng cau. Có những đêm rất khuya, gió lùa qua hàng cau. Chiếc võng ngoài hiên khẽ đưa một nhịp. Chúng con lại ngỡ Mẹ vừa đi ngang qua sân.