Hoa Cải Trắng Bên Sông (Tản văn)

 

Hoa Cải Trắng Bên Sông

Có những bờ bãi sinh ra không để người ở lại, mà để người ta nhớ. Nhớ bằng một thứ ký ức không cần gọi tên, chỉ cần đứng yên là nó tự hiện ra. Bờ sông mùa lạnh là một nơi như thế.

Hoa cải nở muộn. Nở chậm. Nở dè dặt. Trắng lên không phải vì muốn khoe sắc, mà như đã suy tính rất kỹ trước khi dám hiện mình giữa gió sương. Cái muộn ấy không làm hoa kém đẹp. Nó chỉ làm sắc trắng biết giữ. Không phô. Không ồn. Không hấp tấp. Trắng vẫn trắng, nhưng là thứ trắng đã đi qua gió rét, qua sương dày, qua một mùa người ta mải miết sống đến mức quên cả ngoảnh đầu nhìn lại chính mình.

Gió tháng Mười Hai thổi có chừng. Không buốt để phải né. Không gắt để phải tránh. Chỉ vừa đủ – vừa đủ để một ký ức nghiêng mình, như chiếc lá đã biết rơi từ rất lâu trước khi chạm đất.

Triền sông sáng lên bởi bãi cải trắng. Không còn cái rực rỡ ngây thơ của đầu vụ. Hoa thưa. Dịu. Trải ra như một lớp kỷ niệm mỏng, phẳng, và im. Mùi phù sa bốc lên từ lòng sông, trộn với cái hăng rất nhẹ của cải, thành một thứ hương chỉ bờ bãi mới có – quê mùa mà sang, giản dị mà cứ khiến lòng người se lại, như chạm vào một điều thân thuộc đã lâu không gọi tên.

Người đàn ông đứng ở mép nước. Áo khoác sẫm màu. Hai tay đút túi. Anh đứng lặng như một cột mốc – thứ cột mốc không đánh dấu địa giới, mà đánh dấu một khoảng dừng trong đời người. Anh đứng đến khi tiếng gió thôi làm anh giật mình. Đứng đến khi nhận ra rằng có những điều càng đuổi theo càng tuột; có những câu muốn nói mà chỉ cần sớm hơn một chút, muộn hơn một chút thôi, là đời đã rẽ sang lối khác, không kịp trở tay.

Bên kia sông, con đò gỗ rời bến. Mái chèo khua khẽ. Nước loang ra thành những vòng tròn mảnh rồi tan nhanh, như thể mặt sông không muốn giữ dấu vết của bất cứ cuộc đi qua nào. Trên đò là ba mẹ con.

Người phụ nữ ngồi sát mạn. Chiếc khăn len trắng quàng hờ trên cổ. Gương mặt mộc. Có cái hao gầy của người quen tự mình cáng đáng. Nhưng trong đôi mắt vẫn còn một khoảng yên – thứ yên lặng chỉ đến sau nhiều bão gió, khi người ta đã thôi ồn ào với chính mình.

Đứa con nhỏ nép sát bên mẹ, tay nắm vạt áo, mắt tròn xoe nhìn bãi cải trắng như nhìn một giấc mơ rơi xuống bờ sông.

– Mẹ ơi, sao hoa này giống tuyết thế?

Người mẹ khẽ cười:

– Vì hoa nở lúc trời lạnh, con ạ.

Đò cập bến. Ván gỗ kêu cót két – một tiếng rất nhỏ, mà nghe như một dấu nối giữa hai quãng đời. Người đàn ông bước lại gần. Mỗi bước chân như dò lại một khoảng cách đã đi qua mà không thể đo bằng bước.

– Em qua sông… lâu lắm rồi.

Giọng anh thấp, vừa đủ để gió nghe.

Người phụ nữ ngẩng lên. Ánh mắt hai người chạm nhau. Không né. Không vồ vập. Chỉ là nhìn. Như những người đã đi đủ xa để hiểu rằng im lặng đôi khi nói thay tất cả.

– Lâu đến mức… mấy mùa cải nở, em không kịp nhìn.

Câu nói rơi xuống như một chiếc lá. Không đau. Chỉ làm lòng người khẽ rung.

Gió thổi qua triền cải. Người đàn ông nhìn bãi trắng, chậm rãi như đọc lại một điều từng gửi đi mà chẳng biết có tới nơi:

Anh gửi gì trong gió tháng Mười Hai
Mà hoa cải trắng một miền thương nhớ…

Người phụ nữ không nói. Gió khẽ kéo chiếc khăn len trắng rung lên một nhịp nhỏ. Bao năm qua, chị đã quen không quay lại những lối cũ. Nhưng đứng ở bờ sông này, chị hiểu: ký ức không cần gọi. Chỉ cần lòng người lặng xuống là nó tự tìm đường về.

Khăn len trắng ấm nồng như nỗi nhớ
Da diết cồn cào qua những ngày đông…

Gió thổi qua triền cải. Không mạnh. Chỉ vừa đủ để bãi trắng nghiêng đi một chút, như thể bờ sông cũng đang nhớ thay cho người.

Chiều xuống chậm. Tiếng loa xã vọng từ cuối xóm, gọi bữa cơm tối. Một chiếc lá xoan rơi xuống bậc đá trơn rêu, không làm ai giật mình.

– Hay… mình đi thêm một đoạn?

Người phụ nữ nhìn anh. Không vội. Không dè dặt. Chỉ nhìn lâu hơn một chút, như để gió kịp lắng, như để tim kịp bình thản.

– Nếu gió còn nhớ đường...

Họ bước đi. Không nắm tay. Không hứa hẹn.

Trước mặt là triền cải trắng bên sông – hoa đã thưa, gió còn đó, và con sông lặng lẽ chừa ra một khúc yên lành.

Đủ cho người ta đi tiếp.

Và đủ để nhớ, suốt một đời.

(Quang Đặng - YM, 13.12.2025)