ĐÂU PHẢI BỞI MÙA THU

 

ĐÂU PHẢI BỞI MÙA THU

Đêm nay, Hà Đông mưa rào. Tầng hai của khu tập thể cũ ngập tràn tiếng nước dội xuống mái tôn, tiếng rào rào rả rích trùm kín thành phố. Tôi ngồi bên khung cửa sổ, nhìn những con phố chìm trong biển nước, lối về nhà đã bị chặn lại. Trong khoảng lặng bất đắc dĩ ấy, tôi mở Đâu Phải Bởi Mùa Thu – một trong những ca khúc da diết nhất của nhạc sĩ Phú Quang, phổ thơ Giáng Vân. Giai điệu vừa cất lên, cả căn phòng dường như nhuộm thành một thứ ánh sáng buồn mênh mang.

Trong kho tàng âm nhạc Phú Quang, người ta nhớ đến ông như “người nhạc sĩ của mùa thu, của Hà Nội,” nhưng ở ca khúc này, ông lại cùng thi sĩ Giáng Vân vẽ ra một chân dung khác: sâu lắng, chiêm nghiệm và không khoan nhượng với sự thật của lòng người. Bài hát bắt đầu bằng những lời ru mang tính biểu tượng:

Em ru gì, lời ru cho đá núi, đá núi tật nguyền vết sẹo thời gian.
Em ru gì, lời ru cho biển khơi, biển khơi biết bao giờ ngừng lặng.
Em ru gì, lời ru cho anh, một đời đam mê, một đời giông tố,
Em ru gì cho ta khi bao ngày phôi pha…

Những câu hát ấy không còn là lời ru êm dịu cho giấc ngủ, mà là lời ru cho những vết thương của tạo hóa, cho sự mệt mỏi của biển khơi, cho một đời đam mê và giông tố của con người. Ở đó, “lời ru” trở thành một ẩn dụ về sự xoa dịu, nhưng càng ru lại càng bật lên nỗi nhức nhối của thời gian và phận người.

Đến khúc điệp khúc, âm nhạc đột ngột lặng lại như một cái nấc nghẹn:

Câu hát ngân lên bỗng tắt nửa chừng,
Thôi đừng hát ru, thôi đừng ray rứt,
Lá trút rơi nhiều đâu phải bởi mùa thu.

Chính ở đây, ca khúc đạt đến tầm khái quát lớn. Lá rụng không hẳn vì mùa thu – cũng như nỗi buồn không hẳn vì ngoại cảnh, vì gió mưa hay thời tiết, mà vì những phôi pha trong lòng người, vì những đổ vỡ, nuối tiếc, và cả những ray rứt không gọi thành lời. Cái nhìn ấy thẳng thắn, không né tránh, và cũng vì thế mà đầy sức mạnh.

Đoạn sau, bài ca tiếp tục những biến tấu của lời ru:

Em ru gì, lời ru bao tiếc nuối, tiếc một đời ước vọng tàn phai.
Em ru gì, lời ru cho ngày mai, thời gian có bao giờ trở lại.
Em ru gì, lời ru cho anh, một đời đam mê, một đời giông tố,
Em ru gì cho ta khi bao ngày phôi pha…

Lời thơ Giáng Vân đã chạm đến tận cùng nỗi mỏi mệt của kiếp người: tiếc nuối những ước vọng lụi tàn, nuối tiếc những ngày tháng không trở lại. Còn âm nhạc của Phú Quang, với những hợp âm rơi xuống như mưa, nâng đỡ và làm sâu thêm từng chữ, để câu hát cuối cùng vang lên vừa dứt khoát, vừa xót xa:

Thôi đừng hát ru, thôi đừng ray rứt,
Lá trút rơi nhiều đâu phải bởi mùa thu.

Trong đêm mưa Hà Đông, những ca từ ấy hòa vào tiếng mưa ngoài phố, khiến tôi chợt hiểu: nỗi buồn không phải từ mưa, từ lá, hay từ mùa, mà từ chính những khoảng trống trong tâm hồn mỗi người. Bài hát vì thế không chỉ là một khúc tình ca, mà là một lời nhắc: hãy thôi đổ lỗi cho ngoại cảnh, hãy đủ can đảm để đối diện với chính mình.

Tôi viết những dòng này để gửi đến bạn – độc giả đang cùng tôi đi qua một đêm dài. Nếu một lần nào đó bạn thấy lòng nặng trĩu, hãy nhớ rằng không phải mùa thu làm ta buồn, cũng không phải cơn mưa cản bước ta về. Chính trái tim ta đang cần một lần được đối diện, một lần được tha thứ. Và như âm nhạc của Phú Quang, rồi đến lúc nào đó, những nỗi niềm cũng sẽ lắng xuống, để lại trong ký ức ta một khoảng lặng dịu dàng, nhân bản và đẹp đẽ.

“Có những nỗi buồn không phải bởi mùa thu, không phải bởi cơn mưa, mà bởi chính chúng ta – những kẻ mang trong mình bao tiếc nuối và giông tố. Nhưng cũng nhờ vậy, ta mới biết lắng nghe, mới biết yêu thương, mới biết tha thứ. Đêm nay, trong tiếng mưa Hà Đông, ca khúc ấy vẫn ngân lên – như một ngọn đèn nhỏ, đưa ta đi qua bóng tối, để rồi sáng mai thức dậy, ta bình thản hơn với chính mình.”

Đêm Hà Đông, 30/09/2025