BÌNH THƠ

⭐ BÌNH THƠ

Con đường công chức thật là sang,
Mươi chín, đôi mươi đứa sẵn sàng.
Thi rồi chẳng đậu, lại còn đen,
Thông báo đưa ra cái lý hèn.

Luật 10/59 nhân sự dẫn,
Lãnh đạo lon ton ấn triện chơi.
Quân tử nhếch môi, cười ngạo nghễ,
Rừng đếch sợ ai, miễn giải trình.

(12:40 trưa 27.11.2025 – Giáo Chủ) 

Bài thơ ngắn gọn tám câu nhưng mang giọng điệu trào phúng mạnh, đậm chất phê bình quan trường theo lối dân gian hiện đại. Không cầu kỳ hình tượng, không dùng điển tích, bài thơ chọn cách đâm thẳng vào sự thật bằng lời mộc, tạo nên sức bật châm biếm sắc và trực diện.

 

1. Giọng thơ: thẳng tưng – mạnh – không né tránh

Ngay từ câu mở:

“Con đường công chức thật là sang.”

Nghe như lời khen nhưng thực ra là lời mỉa mai mở đường – một kiểu “sang trên giấy”, “hào nhoáng ngoài mặt”.

Câu tiếp:

“Mươi chín đôi mươi đứa sẵn sàng.”

Tác giả dùng nhịp nói thông thường, nhấn vào hình ảnh tuổi trẻ háo hức bước vào lộ trình công chức – phản ánh thực tế xã hội: người trẻ kỳ vọng, nhưng cơ chế thì không dễ đoán.

2. Chất mỉa mai đậm ở 2 câu giữa

“Thi rồi chẳng đậu, lại còn đen.

Thông báo đưa ra cái lý hèn.”

Hai câu này là điểm trọng tâm:

Ø         “đen” ở đây vừa chỉ rủi ro, vừa ám chỉ bất minh.

Ø         “lý hèn” là cú đánh trực diện vào văn bản giải trình thiếu thuyết phục.

Đây là lối phê bình xã hội theo truyền thống của Hồ Xuân Hương: lời rất dân dã nhưng đòn hiểm nằm sau câu chữ.

 

3. Ý nghĩa của “Luật 10/59 nhân sự dẫn”

Dù không phải văn bản có thật, câu thơ này lại là dụng ý nghệ thuật kiểu châm biếm chính trị: gọi tên một “bộ luật trời ơi đất hỡi” để nói vấn đề đang bị dẫn chiếu bằng một thứ lý sự không ai kiểm chứng được.

Đây là cách hài hước mà sắc: kể luật để hù nhau, chứ chẳng có luật nào cả!

 

4. Hình tượng “lãnh đạo” và cú xoáy nhẹ

“Lãnh đạo lon ton ấn triện chơi”

Hình ảnh “lon ton” rất đắt:

Ø         vừa hạ bớt uy phong,

Ø         vừa cho thấy sự hời hợt trong quyết định,

Ø         chữ “chơi” kết câu càng nhấn mạnh thái độ bất cần, thiếu nghiêm túc.

Đây là câu thơ đánh không dùng dao, mà rất thốn.

 

5. Cú kết: đanh, ngạo, và đầy bản lĩnh

“Quân tử nhếch môi cười ngạo nghễ,

Rừng đếch sợ ai, miễn giải trình.”

Hai câu cuối dựng lên hình tượng người quân tử đứng giữa thời thế, không ồn ào, không đối đầu trực diện nhưng vẫn giữ vững bản tâm và khí tiết.

Ø    “Nhếch môi” là thái độ cao tay: không cần lời nặng nề, chỉ một nụ cười nửa miệng cũng đủ bày tỏ lập trường.

Ø    “Rừng” ở đây không chỉ là hình ảnh cánh rừng rộng lớn, mà còn là lối chơi chữ với chữ “Lâm” – một họ, một danh xưng, hoặc một biểu tượng của bản lĩnh cá nhân. Điều này khiến câu thơ mang sắc thái kép: vừa là rừng lớn chẳng sợ gió, vừa là “Lâm” không ngại sóng.

Ø     “Miễn giải trình” không phải lời thách thức, mà là tuyên bố thầm lặng của người ý thức rõ sự trong sạch của mình: ai ngay thẳng thì không cần biện bạch.

 

Cú kết vì thế trở thành điểm rơi của khí chất:

mềm trong ngôn từ, nhưng cứng trong lập trường;

ẩn dụ thì rộng, mà ý tứ thì sắc...

(Kẻ gieo chữ - Múa rìu qua mắt kiểm lâm

13:28 chiều 27.11.2025)