CUỘC TRỞ VỀ LẶNG LẼ

 

CUỘC TRỞ VỀ LẶNG LẼ

Một cuộc gặp bất ngờ giữa người thầy và cậu học trò từ bên kia bán cầu trở về, trong đêm xuân Yên Mỹ, khơi dậy những suy tư về nghề dạy học và hành trình thầm lặng của niềm tin.

---

Đêm cuối tháng Hai, làng Yên Mỹ chìm trong yên ả. Vòm tre, hơi sương, hương bưởi ướp mùi thơm nồng nàn cho gió. Trong căn nhà hai tầng nằm giữa làng, ánh đèn vàng nơi phòng khách hắt ra khung cửa, lan nhẹ lên mặt bàn trà và dáng ngồi trầm tĩnh của thầy Quang.

Bên tách trà sen vừa pha, thầy ngồi lặng như đang chờ một điều gì.

Tiếng gõ cửa vang lên. Nhẹ. Nhưng rất rõ.

Minh – cậu học trò cũ, vừa đáp chuyến bay từ Úc – đứng đó. Dáng cao, ánh mắt chững chạc nhưng vẫn giữ được sự ấm áp năm nào.

– Em chào thầy ạ.

– Ừ, vào đi em. Trà thầy vừa pha.

Họ ngồi xuống, không cần dạo đầu. Chỉ có gió xuân len vào từ cửa sổ hé mở như nối lại đoạn đối thoại giữa hai thầy trò còn dang dở trong kí ức.

Minh kể về những giờ giảng đầu tiên tại Đại học Monash, Melbourne – nơi em bắt đầu bước vào nghề giáo bằng một thứ tiếng không phải tiếng mẹ đẻ. Học trò đa quốc tịch, mỗi người một văn hóa, một cách tiếp nhận. Có buổi em đang giảng bài, chợt khựng lại giữa chừng, vì cảm thấy lời mình nói không chạm được tới người nghe.

– Em từng nghĩ, hay là mình chưa đủ giỏi để dạy tiếng Anh cho người nước ngoài? – Minh nói khẽ.

Thầy Quang nhìn em, gật nhẹ:

– Không phải cứ nói giỏi là dạy học được đâu. Phải làm sao để người ta muốn học.

Minh gật đầu. Em kể thêm về một lần, có học trò người Ả Rập đến cảm ơn sau giờ giảng, chỉ vì: “Thầy có ánh mắt không phán xét.” Em lúc đó hiểu rằng, điều mình học được từ thầy năm xưa – là dạy ngoại ngữ không chỉ là cấu trúc ngữ pháp, mà là truyền đi sự kết nối. Không có kết nối, không có dạy học.

– Cái khó nhất, – thầy nói – là làm sao để người ta tin vào điều mình đang nói, bằng chính cách mình sống.

– Em luôn nhớ cách thầy không bao giờ lên giọng dọa nạt, nhưng cả lớp đều nghe. Em dạy, em không làm vậy được – nhưng em tìm cách khác: lắng nghe.

– Vậy là đúng rồi đó. Dạy tiếng là dạy nghe, mà muốn dạy được nghe, thì trước hết phải lắng, lắng để mà thấu hiểu em ạ.

Trà đã nguội bớt. Hương sen vẫn thoảng.

Minh ngả nhẹ người về phía trước:

– Có lúc em nghĩ, dạy tiếng Anh ở nước ngoài là đang mang văn hóa mình đi xa. Nhưng giờ em thấy – đó là cách giữ gốc mình chắc hơn. Càng đi xa, càng biết ơn điều gần.

Thầy Quang mỉm cười. Nhìn ra ngoài sân, nơi vòm bưởi lay nhẹ trong gió, thầy khẽ nói:

– Làm nghề giáo, đâu phải để được biết đến, mà là để người ta nhớ đến những điều đúng. Không phải nhớ tên mình, mà nhớ cách mình đã từng giúp họ hiểu một từ, một âm, hay đơn giản là nhớ về một cách sống…

Đêm đã khuya. Minh đứng dậy xin phép ra về. Họ bước ra hiên. Gió xuân trong lành, mát rượi, trăng sáng trải bóng hai người thành vệt dài.

– Em xin phép đi ạ.

– Ừ… Em đã đi xa hơn làng mình rất nhiều. Và em sẽ còn đi xa hơn nữa. Nhưng càng đi xa, càng phải giữ cái gần – là lòng người, là sự tử tế, là cội gốc.

– Em sẽ nhớ lời thầy ạ.

– Nhớ nữa một điều: dạy tiếng, suy cho cùng, là dạy người ta hiểu nhau. Muốn thế, phải làm cho chính mình rõ ràng trước.

Minh yên lặng gật đầu - cái gật đầu đủ sâu để giữ lại mọi thứ trong lòng.

Minh bước xuống ngõ, dáng người hòa lẫn trong bóng đêm. Vòm tre rì rào trên đầu như thì thầm lời chúc.

Thầy Quang trở vào trong gian phòng nhỏ, lặng lẽ ngồi lại bên bàn. Tách trà trên tay đã nguội, nhưng trong lòng thầy, một thứ gì đó thật ấm áp vẫn lặng lẽ bừng lên. Có lẽ đó là tình thầy trò. Có lẽ đó là một ngọn lửa đã từng được khơi lên và giờ đây đang cháy tiếp ở nơi rất xa, bằng một giọng nói Việt Nam nhẹ nhàng giữa lớp học phương Tây.